ՀՀ ջրային ռեսուրսները

Բնական ռեսուրսների շարքում առանձնահատուկ դեր ունեն ջրային ռեսուրսսները: Բավական է նշել, որ կենդանի օրգանիզմների կազմության մեծ մասը կազմում է ջուրը, և կարելի է հասկանալ, թե ինչ դերի մասին է գնում խոսքը:Քաղաքակրթության զարգացման հետ մարդը իր կենսագործունեության մեջ ավելի մեծ քանակությամբ ջուր է օգտագործում: Ժամանակակից քաղաքակիրթ մարդուն օրական անհրաժեշտ է ավելի քան 500 լիտր ջուր: Ընդ որում, միայն սննդառության գործընթացը նորմալ կազմակերպելու համար մարդուն անհարժեշտ է լինում 10 լիտր քաղցրահամ ջուր:ՀՀ ջրային ռեսուրսների համակարգում հատուկ դեր են կատարում գետերը: ՀՀ-ում կա մոտ 10 հազ. գետ ու գետակ, որից 100 կմ և ավելի երկարություն ունեն ընդամենը 6-ը:ՀՀ գետերը ունեն օգտագործման երկու հիմնական տեսակ` ոռոգչային և էլեկտրաէներգետիկ: Ոռոգման համար ջրերի ռացիոնալ օգտագործման նպատակով գետերի վրա կառուցվել են ջրամբարներ, որոնց թիվը ՀՀ-ում հասնում 80-ի մոտ 990 մլն քմ ընդհանուր մաերեսով: Դրանք օգտագործվում են հիմնական ոռոգման, էներգետիկ, ձկնաբուծական նպատակներով: Ջրամբարներից ամենախոշորը Ախուրյանն է 525 մլն խմ ծավալով, որից օգտվում է նաև Թուրքիան: ՀՀ գետերի էներգետիկ նպատակներով օգտագործման մասին է վկայում նաև ՀՀ-ում առկա Ջրէկ-ները: Դրանցից հայտնիներն են Սևան-Հազդան կասկադը (6 Ջրէկ), Որոտանի կասկադը (3 Ջրէկ): Նախատեսվում է կառուցել ևս 64-ը: ՀՀ-ում ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման համար կառուցվել են նաև ջրանցքներ:

Քանի՞ լիտր ջուր է հարկավոր մարդուն օրվա ընթացքում:

Ո՞րն է ամենախոշոր ջրամբարը:

Որոնք՞ են հայտնի Ջրէկ-ները:

Հայաստանի Հանրապետության ջրային ռեսուրսների համակարգում պատկառելի տեղ են զբաղեցնում լճերը:

Ընդհանուր առմամբ ՀՀ տարածքում հաշվում է մինչև 120 լիճ, սակայն սրանց մի մասը ամռան ամիսներին, հատկապես չորային տարիներին ցամաքում են: Հայասատանում եղած փոքր լճերի զգալի մասը օգտագործվում է, որպես խմելու ջուր: Օրինակ, Արագածի լանջերին գտնվող լճերի զուլալ ջրերը օգտագործվում են բարձրլեռնային գյուղերի խմելու ջրի հիմնախնդիրները լուծելու համար:Այդ առումով նշանակալից դեր են խաղում Գեղամա լեռնաշղթայում գտնվող Ակնա, Բիշար, Զեյնալ, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի Գազանալիճ, Կապուտան, Սյունիքի հրբխային բարձրավանդակի մի շարք շարք լճեր, որոնք ունեն 2000-3000 մետր բարձրություն:
Լճերի շարքում ամենակարևոր դերը պատկանում է Սևանա լճին: Հսկայական է նրա տնտեսական ու ռեկրեացիոն նշանակությունը: Բավական է նշել, որ Սևանա լճից է սկիզ առնում ՀՀ համար ամենակարևոր գետը` Հրազդանը: Հրազդան գետի վրա է գտնվում ՀՀ ամենախոշոր հիդրոէներգետիկ համակարգը, ինչպես նաև Հրազդան գետի ջրերով է ոռոգվում Արարատյան դաշտը:Սևանա լիճը հանդիսանում է նաև խոշոր էկոհամակարգ, որտեղ պահպանվում են մի շարք կենդանատեսակներ:
Հայաստանի Հանրապետության ջրային ռեսուրսների համակարգում յուրահատուկ կարևոր և խոշոր տեղ են զբաղեցնում ստորերկրյա ջրային ավազանները: Մի շարք բնակավայրերում ստորերկրյա ջրերը օգտագործվում են քչ միայն ոռգամ, այլ` խմելու նպատակներով:  Հանրապետության ստորերկրյա քաղցրահամ ջրավազաններից խոշորագույնը գտնվում է Արարատյան դաշտի ընդերքում: Արարատյան ստորերկրյա ջրի ավազանի ջրերը այժմ օգտագործվում են խմելու, ոռոգման, արդյունաբերական նպատակներով: Երևանի քաղաքի որոշ թաղամասեր ու Արարատյան դաշտի բնակավայրի մեծ մասը այդ ջրերը օգտագործվում են բոլոր նպատակների համար: Դրանց բազայի վրա կազմակերպված են նաև ձնկաբուծական լճային բազմաթիվ տնտեսություններ:

Արարատյան ստրերկյա ջրային ավազանի մասշտաբի ավազ կա նաև ՀՀ հյուսիսում` Շիրակի դաշտի կամ Ախուրյանի ավազանը:
Հայաստանի Հանրապետության ջրային ռեսուրսների համակարգում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հանքային ջրերը: Ընդհանուր առմամբ ՀՀ-ում կա տաբեր տեսակի, որակական հատկանիշների, տաք և սառ հանքային ջրեր:

The Present Indefinite tense- Ներկա անորոշ ժամանակ

Այս ժամանակը ցույց է տալիս՝

1․ անընդհատ կատարվող , կրկնվող գործողություն(ամեն օր, ամեն շաբաթ, ամեն տարի, միշտ, հաճախ և այլն)

2․ որևէ վիճակ

3․ որևէ ճշմարտություն, վերաբերմունք

Ստորոգյալը  կազմվում է բայի 1-ին հիմքով՝ առանց to մասնիկի։ Այն բոլոր դեմքերի համար նունն է , բացի he/she/it- ից, որի ժամանակ բային ավելացնում ենք s կամ es մասնիկը։

e.g.

I go to school every day.

You go to school every day

He goes to school avery day.

We go to school every day.

You go to school every day.

They go to school every day.

Հարցական ձևը կազմվում է ենթակայից առաջ դնելով Do կամ Does․

Do I go to school every day?

Do you go to school every day?

Does he go to school every day?

Do we go to school every day?

Do you go to school every day?

Do they go to school every day?

Ժխտական ձևը կազմում են՝ ենթակայից հետո դնելով don’t կամ doesn’t :

I don’t go to school every day.

You don’t go to school every day.

He  doesn’t go to school every day.

We  don’t go to school every day.

You don’t go to school every day.

They don’t go to school every day.

կարդացվում է s խուլ բաղաձայններից հետո

work- works

want- wants

jump- jumps

Ձայնավորներից և ձայնեղ բաղաձայններից հետո կարդացվում է z

read- reads

live – lives

love- loves

see- sees

Ձայնեղ բաղաձայններից և տառակապակցություններից հետո es-ը կարդացվում է iz

pass- passes

teach-teaches

wash- washes

Եթե բառը վերջանում է  բաղաձայն + y-ով, ապա՝

study- studies

try- tries

Եթե բայը վերջանում է ձայնավոր +y -ով, ապա՝

stay-stays

play – plays

Նախադասությունները դարձնել հարցական և ժխտական

1․My mother makes breakfast every morning.

Does my mother makes breakfast every morning?

My mother doesn’t make breakfast every morning.

2.Monkeys eat bananas.

Do monkeys eat bananas?

Monkeys don’t eat bananas.

3.You speak Italian very well.

Do you speak italian very well?

You don’t speak Italian very well.

4. I always drink much tea.

Do I always drink much tea?

I don’t always drink much tea.

5.Mary dances very often.

Does Mary dance very often?

Mary doesn’t dances very often.

6.They write e-mails every day.

Do they writey much.

9. My father and his friends usually play golf on Saturdays.

Do my father and his friends usually play golf on Saturdays?

10. Janet always wears jeans.

Does Janet always wears jeans?

Janet doesn’t always wears jeans.

11.Mr. smith teaches French.

Does Mr.Smith teaches French?

Mr.Smith doesn’t teaches French.

12. We always do our homework after school.

Do we always do our homework after school?

We always do don’t our homework after school.

Առաջադրանքներ

Նախադասության մեջ տեղադրի′ր տրված բառերը՝ համապատասխան փոփոխություններ  անելով:

1.Գերանը  վաղուց տեղաշարժվել էր  ՝  դեռ  անցյալ գարնանը , հաճախադեպ  տեղատարափ  անձրևների   ժամանակ,  գուցե և  ավելի առաջ, բայց  պապը նոր միայն   նկատեց:

(անձրև, նկատել, գարուն, տեղաշարժել)

2.Այդ հոգեհարազատ,  փոքր-ինչ    մոռացված   մեղեդին  թախիծով  պարուրեց  զինվորական   ՝  դաժան   մարտին  կարծրացած  հոգին և   տխրեցրեց   նրան:

(տխրել,  մոռանալ,  զինվորական, մարտ)

3.Շրջակա  գյուղերից  եկածները,  նախօրոք  խռնվել էին  քաղաքի  մայր   եկեղեցու   առջև,  մյուսները  կուտակվեցին     մոտակա  փողոցներում,      շենքերի     տանիքներին:

(եկեղեցի,  շենք, գալ,  կուտակել)

4. Լուսնի եղջյուրն անհետացավ Քարքե լեռան հետևում,  և Տարոնը ընկղմվեցավ գիշերային լռության մեջ:

(Լուսին, լեռ, լռություն, Տարոն)

Արտաշես Ա Բարեպաշտ (մ.թ.ա մոտ 230 – մ.թ.ա. մոտ 160)

Արտաշես Ա Բարեպաշտ (մ.թ.ա մոտ 230 – մ.թ.ա. մոտ 160), Հայոց թագավոր մ.թ.ա. 189 թվականից։ Զարեհի որդին, Երվանդունի տոհմից։ Արտաշես Ա սելևկյան բանակում նախապես եղել է բարձրաստիճան զինվորական։ Սելևկյան թագավոր Անտիոքոս III Մեծը, Երվանդունիներից նվաճելով Հայաստանի զգալի մասը, մ.թ.ա. շուրջ 200 թվականին նրա կառավարիչ է կարգել Արտաշես Ա–ին։ Մագնեսիայի ճակատամարտում Հռոմից Անտիոքոս III–ի կրած պարտությունից հետո, Արտաշես Ա անկախ է հռչակել Հայաստանը և հիմնել նոր արքայատոհմ, որն իր հիմնադրի անունով պատմագրության մեջ կոչվում է Արտաշեսյան: Արտաշես Ա–ի թագավորությունն սկզբում սահմանափակված է եղել Մեծ Հայքի կենտրոնական մարզերով։ Կարճ ժամանակաշրջանում նա վերամիավորել է Երվանդունիների պետությունից անջատված ծայրագավառները: Հույն աշխարհագրագետ Ստրաբոնը մանրամասն տեղեկություններ է հաղորդում Արտաշեսի այդ միավորիչ գործունեության մասին։ Իր թագավորության սկզբում Արտաշես Ա արշավում է դեպի արևելք և հասնում Կասպից ծովի ափերը, որի շնորհիվ Մեծ Հայքին են միացվում Փայտակարանը և Կասպից երկիրը։ Միացյալ հայկական պետությունից դուրս են մնացել Փոքր ՀայքըԿոմմագենեն և Ծոփքը: Արտաշես Ա վարել է Մերձավոր Արևելքում գերիշխող Սելևկյան պետությունը թուլացնելու քաղաքականություն, հմտորեն օգտագործել ինչպես հարևան երկրների, այնպես էլ Հռոմի հակասելևկյան դիրքավորումը։ Սակայն Արտաշես Ա չի դաշնակցել Հռոմի հետ, ավելին, ապաստան է տվել Հռոմի անհաշտ հակառակորդին՝ Կարթագենի զորավար Հաննիբալին։ Մ.թ.ա. 165 թվականին հարավում Արտաշես Ա բախվել է սելևկյան թագավոր Անտիոքոս IV Եպիփանեսի հետ, հաջողությամբ ետ մղել նրա հարձակումը և պաշտպանել երկրի անկախությունը։ Նա կատարել է հողային բարենորոգումներ։ Պահպանվել են գյուղերի և ագարակների հողաբաժան սահմանաքարերից մի քանիսը, որոնք ունեն Արտաշես Ա անունով արամեերեն արձանագրություններ։ Արտաշես Ա երկիրը վարչականորեն բաժանել է 120 ստրատեգիաների, որոնք կառավարել են ստրատեգոսները։ Արտաշես Ա մեծացրել և կանոնավորել է բանակը, այն բաժանել չորս կողմնապահ զորավարությունների։ Խրախուսել է քաղաքաշինությունը, գիտության և արվեստի զարգացումը։ Նրա ժամանակ կառուցվել է Արտաշատ մայրաքաղաքը։ Վախճանվել է ծեր հասակում։ Գահը ժառանգել է ավագ որդին՝ Արտավազդ Ա: Արտաշեսի ջանքերով Հայաստանը դարձավ ընդարձակ և ուժեղ պետություն, որը, բնականաբար, կարիք էր զգում նաև ներքին լայն բարեփոխումների։ Արտաշեսի վերափոխիչ գործունեության մեջ կարևոր տեղ է գրավում Արտաշատ մայրաքաղաքի հիմնադրումը։ Արևելքում տարածված սովորույթ էր, որ նոր արքայատոհմի հիմնադիրը, գահ բարձրանալով, նոր մայրաքաղաք էր կառուցում։ Արտաշատը կառուցում է մոտ Ք.ա. 185 թվականին Արարատյան դաշտում՝ Երասխ և Մեծամոր գետերի ջրկիցում։ Քաղաքի անառիկ դիրքը նկատի ունենալով՝ հունահռոմեական պատմիչներն այն անվանել են «Հայկական Կարթագեն»: Արտաշեսը կառուցել է նաև այլ քաղաքներ Զարեհավան, Զարիշատ և այլն։ Վերջիններս անվանվել են ի պատիվ Արտաշեսի հոր՝ Զարեհի։

Հայոց լեզվից առաջադրանքներ

1.Տեղադրի′ր բաց թողնված տառերը.

Վայրէջք, ակնթարթ, ճգնավոր,  անօրեն,  արդուզարդ,  անէական,  կտրիճ,  սրբություն,  օրեցօր,  պախուրց,  ուղտապան, ուխտավոր:

2.Կազմի′ր 2-ական ածանցավոր բառ տրված կառուցվածքով:

նախածանց — արմատ — վերջածանց

արմատ — վերջածանց հիվանդանոց

նախածանց — արմատ

3.Գտի′ր հականիշները.

Բուրավետ- գարշահոտ, պինդ-փխրուն, զառամյալ-դեռատի, համր-խոսուն, վախկոտ-խիզախ  , խրթին —հեշտ:

4.Բառակապակցությունները դարձրու′ բարդ բառեր.

Սյուներով զարդարված-սյունազարդ,  բարձր դիրք ունեցող-բարձրադիր,  քարից կերտված-քարակերտ,  ապակիներով պատված-ապակեպատ,  ուղիղ ընթացող-ուղղընթանց,  աշխարհով մեկ սփռված-աշխարհասպյուռ:

Выполните задания

  • Выполните задания:
  • Восстановите вопросы.   
  • Скажите, пожалуйста,
    Что вы сейчас делаете? Что вы читаете?
  • Чем вы обычно занимаетесь?
  • Когда вы были в парке?
  • Почему вы не были на уроке?
  • Кто вам дал учебник?
  • У кого вы взяли учебник?
  • Кому вы написали письмо?
  • Когда вы приехали?
  • Кем вы станете?Закончите предложения.Я знаю, кто он.
  • Я знаю, как  выполнить задание .
  • Я знаю, что делает папа.
  • Я знаю, что приготовить.
  • Я думаю, что это правильно.
  • Я понимаю, что это не правильно.
  • Я вижу, что задание не выполнено.
  • Я рад, что за тебя.
  • Хорошо, что мама вернулась.
  • Плохо, что ты заболел.
  • Жаль, что я не пошла .
  • _________________________
    • Поставьте на месте пропусков необходимые слова:

английский язык, по-английски, русский язык, по-русский, легкий,
легко, холодный, холодно, веселый, весело, интересный, интересно, внимательный, внимательно, быстрый, быстро.

  • 1. Тамара давно изучает английский язык .Она свободно говорит и читает по-английски 2. Артур знает по-русский ещё не очень хорошо, потому что он изучает русский язык только три месяца. Но он немного говорит и понимает русский 3. Этот текст очень легкий Я легко расскажу его. 4. Сегодня на улице холодно Я не люблю холодные дни. 5. Моя подруга внимательная Она любит интересные фильмы. 6. Она рассказывает очень интересно 7. Эта книга интересная Ты прочитаешь её с удовольствием. 8. Я всегда внимательно слушаю преподавателя. 9. Наш врач очень веселый человек. 10. Ты говоришь быстро, я не понимаю тебя.
  • __________________________________
  • Проверьте, правильно ли вы употребляете притяжательные местоимения его, её, свой, мой.
    Мой друг живёт в другом городе. Я часто вспоминаю о моем друге и пишу ему письма. В них я всегда спрашиваю о его учёбе, о его жизни. Конечно, я рассказываю о своем жизни тоже. Мне всегда нравилась его сестра. Я хочу знать о том, что она делает, как ее дела, поэтому я спрашиваю друга о ее жизни, о ее успехах. Когда у нас будут каникулы, я хочу поехать в город, где живёт мой друг.
  • _________________________________

Вставьте вместо точек глагол нужного вида.
1. Врач осмотрел больного и (давать – дать)дал ему нужное лекарство. 2. Дети
вошли в комнату и вежливо (здороваться – поздороваться) поздоровались со всеми. 3. Брат
прочитал книгу и (ставить – поставить) поставил ее в шкаф. 4. Передача кончилась, и я
(выключать – выключить)выключила телевизор. 5. Дети купили цветы и (дарить – подарить)подарили
их матери. 6. Мы (ужинать – поужинать)поужинаем и пойдем в театр. 7. Когда профессор
кончил читать лекцию, он (отвечать – ответить)ответил на вопросы студентов. 8. Когда
студенты (читать – прочитать)прочитали текст, они пошли в лабораторию.

Домашнее задание

Вероника(ж.р.), лиса(ж.р.), счастье(ср.р.), картина(ж.р.), поросенок(м.р.), Мадрид(м.р.), еж(ж.р.), Санкт-Петербург(м.р.)

  •  Вспомните род имени существительного, определите род приведенных слов:

лето(ср.р.), стол(м.р.), одеяло(ср.р.), ручка(ж.р.), ноутбук(м.р.), сеть(ж.р.), воздух(м.р.), путь(ж.р.), друг(м.р.), дневник(м.р.)

English

Երկխոսություն

A: Do you go to college?
B: Yes, I do.
A: What college do you go to?
B: I go to Pasadena City College.
A: Do you like it?
B: Oh, yes, I really like it.
A: Why do you like it?
B: Because it has great teachers.
A: What else?
B: I like all my classmates, too.
A: Anything else?
B: Yes. It’s not expensive!

MYTHS AND LEGENDS

The legend of the first wine.”Myths and Legends

vineyards-ararat

“Myths and Legends”

When the Ark finally rested on Mt Ararat, and Noah could feel again the earth underfoot; he knelt down and revealed a small sprout that one of his family members had brought with them on the Ark. The sprout was from a vine.

Noah planted the sprout in Ararat valley, at the foot of majestic Mt Ararat. For this reason Armenia is considered the birthplace of grapes – they are unlike any you will taste anywhere in the world.

When the first vine gave fruit, the residents tasted the grapes and were amazed by the taste. They ate and ate every day from sun up until sundown, and still they couldn’t get enough of these wonderful grapes. The harvest was so plentiful that all the bowls in everyone’s homes could not contain all the fruit. So, they decided to place the leftover grapes into barrels and then lowered them into the cellar.

Throughout summer and into autumn they ate the grapes, until there were none left.

Then, one day in the freezing of winter they remembered the grapes they had stored in the cellar. They descended into the cellar and to their disappointment found the grapes to be shriveled up and squashed. Saddened by their loss, they found it hard to bring themselves to pour out the squashed decaying mess—it was their last memory of summer. One of the people took a sip from one of the barrels and gasped. He smacked his lips from the surprising discovery of enjoyable grape juice and poured himself more.

Others came to the cellar too and soon they all began to drink the delicious sweet juice. Everyone felt so joyful it was as if summer had returned.
And that is how the birth of wine came about in the land of Armenia.

Առաջին գինու լեգենդը: Առասպելներ և լեգենդներ
Տեղադրվել է 11.09.2019 թ
խաղողի այգիներ-արառատ

«Առասպելներ և լեգենդներ»

Երբ տապանը վերջապես հենվեց Արարատ լեռան վրա, և Նոյը կրկին կարող էր զգալ ներքևի երկիրը: նա ծնկի եկավ և մի փոքրիկ ծիլ բացահայտեց, որը իր ընտանիքի անդամներից մեկը տապանով բերեց իրենց հետ, տապանը այգուց էր:

Նոյը ծիլը տնկեց Արարատյան դաշտավայրում ՝ հոյակապ Արարատ լեռան ստորոտին: Այդ իսկ պատճառով Հայաստանը համարվում է խաղողի ծննդավայր. Դրանք ի տարբերություն աշխարհի ցանկացած վայրի, որը դուք համտեսեք:

Երբ առաջին խաղողը պտուղ տվեց, բնակիչները համտեսեցին խաղողը և զարմացան համով: Նրանք ամեն օր ուտում և ուտում էին արևի տակից մինչև արևամուտը, և դեռ չէին կարողացել ստանալ այդ հիանալի խաղողներից: Բերքն այնքան առատ էր, որ բոլոր տների բոլոր ամանները չէին կարող պարունակել բոլոր պտուղները: Այսպիսով, նրանք որոշեցին մնացած խաղողը դնել տակառների մեջ, այնուհետև դրանք իջեցնել նկուղ:

Ամառվա ընթացքում և աշնանը նրանք ուտում էին խաղողը, քանի դեռ ոչ ոք չէր մնացել:

Այնուհետև, մի օր ձմռան սառեցման ընթացքում նրանք հիշեցին այն մթերքի մեջ պահած խաղողը: Նրանք իջան նկուղ և իրենց հիասթափության մեջ գտան, որ խաղողը պետք է մանրացնել և մանրացնել: Անոնց կորստից տխրելով ՝ նրանք դժուար էին բերել իրենց թափւած քերիչ խառնաշփոթը թափելու համար. Ամռան վերջին նրանց յիշողութիւնն էր: Մարդկանցից մեկը տակառից մեկի պարկը վերցրեց և բենզալացվեց: Նա շրթունքները ջարդեց խաղողի հաճելի հյութի զարմանալի հայտնագործությունից և ավելի շատ թափեց:

Մյուսները նույնպես եկան նկուղ, և շուտով նրանք բոլորը սկսեցին խմել համեղ քաղցր հյութը: Բոլորն այնքան ուրախ էին զգում, կարծես ամառն էր վերադառնում:
Եվ ահա գինու ծնունդն այսպես եղավ Հայաստանի երկրում:

Ex. Նախադասությունների մեջ տեղադրել a/an/the/—.

1. Carol’s father works as an engineer.
2.The tomatos are 99 pence a kilo.
3.Ben has a terrible headache.
4.Let’s sing a song.
5.Amily needs new desk in her room.
6.Peter has an aunt in Berlin.
7.My mother is learning to play the piano.
8.Do you know where I put a   newspaper?
9.It is better to tell the truth.
10.That was horrible mistake.
11.She is reading an English book.
12.Did you get the flowers that I sent you?
13.Which bike do you like? –  the red one.
14.The house on the corner has beautiful flowers.
15.Monday is always a hard day. 16.Shall we meet at the same place tomorrow?
17.This is an only car I could buy.
18.The children ate an orange and two  apples.
19.The Moon goes round the Earth.
20.What is the highest mountain in the world.
21.Look at an apples on that tree. They are very big.
22.The women are  often better teachers than a men.
23.In Britain the coffee is more expensive than a tea.
24.A life would be very  difficult without the electricity.
25.I know someone who wrote a book about the life of Gandhi

Проект «Мхитар Себастаци»

Проект «Мхитар Себастаци» .
Мхитар Себастаци

Проект рассчитан на учащихся колледжа /1, 2 k./

Срок выполнения прoекта: 2 ноября- 15 ноября.

Цели и задачи выполнения проекта:

Знакомство с Мхитаром Себастаци. Жизнь и деятельность М. Себастаци.
Мхитар Себастаци и мхитаристы.
История создания образовательного комплекса «Мхитар Себастаци».
Формирование навыков индивидуальной работы и работы в группе.
Развитие поисковой деятельности и отбора информации.

Ход работы:

На первом этапе учащиеся знакомятся с жизнью и деятельностью Мхитара Себастаци. Мхитар Себастаци и мхитаристы. В классе они рассказывают и обсуждают информацию, затем готовят презентации по теме ,делают переводы.

На втором этапе учащиеся собирают информацию об образовательном комплексе.«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր. ինչպես սկսվեց ամեն ինչ

Հարցազրույց ԿԳՆ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի տնօրեն Աշոտ Բլեյանի հետ

Пишут сочинения «История открытия моей школы». На сайте mskh.am находят информацию о школе, переводят на русский язык. Готовят фильмы и презентации о своей школе. Проводят интервью с учащимися других классов.

Итоги проекта:

Мхитар Себастаци и мхитаристы.

История моей школы.

Мхитар Севастийский

Мхитар

      Мхита́р Севасти́йский (Себастаци, арм. Մխիթար Սեբաստացի, также итал. Mekhitar da Pietro, в миру Манук Петросян; 7 ноября 1676, Сивас, Османская империя — 16 апреля 1749, монастырь св. Лазаря,Италия) — основатель ордена мхитаристов.  

Родился в Севастии (Сивас, западная Армения, территория современной Турции) 7 февраля 1676 года. Поступил в монастырь Сурб Ншан (Святого Знамения), где принял имя Мхитар (Утешитель). В 15 лет уже был саркавагом. Стремясь к знаниям, отправился в Эчмиадзин, который считал центром цивилизации. В пути встретил миссионера-европейца и армянского путешественника, чьи рассказы о западном мире его глубоко поразили; с тех пор он стремился приобщить свой народ к достижениям Запада. Полтора года бродил с места на место, зарабатывая на жизнь преподаванием, затем вернулся в Сивас, где посвятил себя чтению армянских, сирийских и греческих богословов. После неудачной попытки попасть в Европу через Александрию был рукоположен в Сивасе в сан священника (1696), получил церковную ученую степень вардапета(1699).

В качестве проповедника отправился в Константинополь, где вокруг него собрался кружок учеников, в 1701 году оформившийся в монашескую общину, которая, помимо типичных религиозных задач, поставила себе целью просветительскую деятельность среди армян и их воссоединение со Святым Престолом. В ходе начавшихся гонений на католиков со стороны турецких властей и подчиненных им православных и нехалкидонских иерархов был вынужден укрыться в монастыре капуцинов, находившемся под дипломатической защитой Франции, затем бежать в Морею (в то время находившуюся под контролем Венецианской республики. В Модоне он построил армянскую церковь и монастырь, заложив основы будущего ордена. В 1712 году Папа Климент XI дал этому начинанию официальное одобрение и назначил Мхитара аббатом. Однако уже через три года между Венецией и Османской империей началась война, поставившая монастырь под угрозу. Мхитар с шестнадцатью спутниками перебрались в Венецию, чтобы основать там новый монастырь. Модон же был захвачен турками, монастырь разрушен, около 70 остававшихся там монахов рассеяны.

В Венеции Мхитару удалось получить в дар небольшой остров Святого Лазаря, расположенный в южной части Венецианской лагуны, вблизи острова Лидо. Официальное переселение состоялось 8 сентября 1717 года. На острове Мхитар и его собратья восстановили из руин старую церковь и выстроили монастырь, со временем ставший одним из мировых центров армянской культуры. Здесь Мхитар прожил 30 лет, занимаясь литературными трудами и печатным делом. Он скончался 16 апреля 1749 года.

Конгрегация мхитаристов.

    Мхитар и его собратья, восстановили из руин старую церковь и выстроили монастырь, со временем, ставший одним из мировых центров армянской культуры. Они издавали труды древнеармянских писателей, исследования по армяноведению, словари, переводили литературные памятники древнегреческой и римской литературы на древнеармянский язык.
Мхитар Себастаци явился первым автором Айказянского словаря, редактором и издателем Библии на армянском языке, издателем научных текстов. Он написал и опубликовал «Грамматику древнеармянского айказянского языка». Видя, что народ не понимает грабар, создал такие труды, как «Вопрошение о грамматике и ее частях», «Риторику». Он проложил путь очищения языка от заимствований. По его пути пошли последующие грамматики. Грамматика Мхитара дважды была переведена на грузинский язык и составлена первая грамматика грузинского языка.
Велика роль Мхитара Себастаци в развитии армянского языкознания, армянской культуры. Он составил программу, которую осуществляли и продолжили его ученики. В частности, новый Айказянский словарь создан на основе «Словаря» Мхитара. Кроме монастырских школ, действующих на острове Св. Лазаря и в Вене, мхитаристы имели школы во многих городах, где проживало большое число армян. Мхитаристы сыграли неоценимую роль в собирании и издании образцов древнеармянской книжности. В монастырях Венеции и Вены хранятся тысячи рукописей, десятки тысяч древнейших изданий и изданных в наши дни армянских книг. Они издали сочинения почти всех выдающихся представителей древнеармянской словесности — Агатангелоса, Корюна, Фавстоса Бузанда, Хоренаци, Езника, Егише, Лазаря Парпеци, Ована Мандакуни, Григора Нарекаци, Нерсеса Шнорали и многих других.

Мхитаристы перевели и издали лучшие образцы классической литературы: «Илиаду» и «Одиссею» Гомера, 6 томов «Сравнительных жизнеописаний» Плутарха, «Воспитание Кира» Ксенофонта, сочинения Цицерона, Сенеки, Марка Аврелия, трагедии Софокла, басни Эзопа, «Божественную комедию» Данте, «Потерянный рай» Мильтона, «Манфред» Байрона, трагедии Расина, Корнеля и многое другое.В организации в разное время состояли поэты: сам Мхитар Себастаци – основатель Конгрегации, представитель классицистического направления – Арсен Багратуни, романтик – Гевонд Алишан, впервые написавший цикл стихотворений «Песни Наапета» на новоармянском языке и другие.

Здесь Мхитар прожил 30 лет, занимаясь литературными трудами и печатным делом. В возрасте 73 лет Себастаци тяжело заболел и умер 27 апреля 1749 г. Похоронен в монастыре св. Лазаря. Мхитар Себастаци — основатель арменистики, это величина, которая своим масштабом, значимостью может быть сопоставима лишь с Месропом Маштоцем, его деятельность — поворотный пункт армянской культуры. Среди выдающихся его последователей можно назвать первого армянского археолога и географа Гукаса Инчичяна, основателя армянской риторики Степаноса Агонца, ставшего впоследствии главой конгрегации, историка Микаэла Чамчяна, автора трехтомной капитальной «Истории Армении», особая заслуга которого состоит еще и в создании трудов по армянской грамматике на турецком языке армянскими буквами, поскольку армяне турецкой провинции все более становились тюркоязычными. С Конгрегацией мхитаристов в значительной степени связано научное исследование древнеармянской книжности и языка, издание сочинений десятков средневековых авторов, переводы образцов греко-римской и западноевропейской литературы, основание периодических изданий на ашхарабаре.
Чтобы понять значение и место Конгрегации мхитаристов, нужно учесть историческую обстановку, которая сложилась в тот период в Армении.  В первый период члены конгрегации занимались переводами трудов выдающихся мыслителей, где представлено Богословие Католической Церкви.
В 1789 году Конгрегации удалось открыть на острове Св. Лазаря типографию, которая со временем стала одной из лучших типографий Италии. За последующие 200 лет в этой типографии печатались сотни книг по искусству, географии, истории и филологии, официальный орган Мхитаристской конгрегации Венеции — журнал «Базмавеп» (с 1843 года по сей день) и иллюстрированный «Гегуни». Многие члены конгрегации, бывая в армянских областях, наряду с просветительской миссией занимались проповедничеством, однако основным направлением деятельности Мхитара Себастаци было письменное слово, издание книг, то есть просвещение.
Конгрегация, основанная Мхитаром Себастаци, в армянской среде вызвала определенную реакцию. Ее интенсивная культурная деятельность заставила представителей Армянской Апостольской Церкви подумать о возрождении культурных центров в Армении. На этой основе и была создана Армашская школа (в Западной Анатолии). Дух соревнования побудил Эчмиадзинских деятелей превратить Геворкяновскую школу в Академию. Наличие Конгрегации мхитаристов вызвало активность и в Новой Джульфе: в 1600-е годы армяне основали там монастырь, в котором Хачатур Кесареци создал типографию, издавал книги и направил в Венецию своих учеников. Армянский первопечатник Воскан Ереванци из Новой Джульфы переселился в Амстердам, где в 1666 году армянами была создана первая типография.
Благодаря патриотизму, последовательности ее главы, Конгрегация мхитаристов внесла огромный вклад в сохранение и развитие армянской культуры; собрала ценнейшие произведения культуры от Древнего Египта до современности — более 3 тысяч редких рукописей, которые сегодня хранятся в Музее мхитаристов Венеции и Вены. Это огромное духовное и художественное достояние. До конца XIX века мхитаристы были лучшими исследователями арменистики и к ним ездили европейцы, чтобы получить образование в этой области.

В Армении c 1998 года действует официальное представительство Конгрегации мхитаристов.

Հայոց լեզվից առաջադրանքներ

1․Գրել տրված բառերի հնչյունափոխված արմատների անհնչյունափոխ ձևերը․
Գուժկան-գույժ, սնափառ-սին, սննդարար-սուն, հմտանալ-հմուտ, ընձառյուծ-ինձ, գիրանալ-գեր, կնճռոտ-կնճիռ, հրաձիգ-հուր, լեզվաբան-լեզու, մատենաշար-մատյան։
2․Դարձվածքների իմաստները ատահայտիր մեկ բառով․
Ճամփից հանել-շեղել, տունը քանդել-դժբախտանալ, վարդ կտրել-ոգևորվել, ճամփան պահել-սպասել, հալած յուղի պես-հեշտ, սուր ճոճել-սպառնալ, լեզուն կապ ընկնել-պապանձվել, հոգին հանել-տանջել, ձեռք մեկնել-օգնել, սիրտ առնել-համարձակվել։ 
3․Գրել յուրաքանչյուր  բառին  երկուական  հոմանիշ․
մեգ-մառախուղ,մշուշ աստանդական-թափառական,պանդուխտ ճախրել-սավառնել,թռչել խարխուլ-կիսաքանդ,կիսավեր եղեռն-ցեղասպանություն,ոճիր արգավանդ-բերրի,առատաբեր թշվառ-խեղճ,ողորմելի աժդահա-վիթխարի,հսկա հորդ-առատ,տեղատարափ պերճ-շքեղ,փառահեղ