Հասարակագիտություն.ամփոփում.(մայիսի18֊22)

Ազգային անվտանգություն

«Ազգային անվտանգություն» Դասի հղումը

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․

  • Լայն իմաստով ի՞նչ է պետության համար անվտանգությունը։

Անվտանգությունը պետության բոլոր բնակիչների համար անվտանգ գործունեության, կյանքի պայմաններ ապահովելն է։

  • Ի՞նչ նկատի առնվելով է կառուցվում պետության ազգային անվտանգությունը։

Աշխարհաքաղաքական գործոնների հիման վրա, որոնք անդրադառնում են պետությանը, ինչպես նաև՝ պետությանը սպառնացող ներքին և արտաքին վտանգների։

  • Ինչպիսի՞ բնութագրիչներ է ընդգրկում <<Ազգային անվտանգություն>> հասկացողությունը։

<<Ազգային անվտանգություն>> հասկացողությունը ընդգրկում է արտաքին և ներքին վտանգներից պետության տարածքային անձեռնմխելիությունը, պետության ներքին գործերին արտաքին ուժերի չմիջամտումը ապահովելու երաշխիքը, հավանական և անսպասելի վտանգներից ու  բնակչությանը սպառնացող բուն վտանգների կանխարգելումը։

  • Ի՞նչ է նշանակում <<պետության հետապնդած նպատակներ>> եզրույթը, ինչպիսի՞ գործոններ են հաշվի առնվում դրանց կարևորության և իրագործման կարողությունները կառուցելիս։

Պետությունը ինքն է որոշում իր հետապնդած նպատակների կարևորությունը, ելնելով իր ահրաժեշտություններիից։

  • Ի զորու՞ է պետությունը իրականացնել իր առջև դրած բոլոր նպատակները և եթե ոչ, ապա որո՞նք է պետությունը ընտրում՝ առաջնային իրագործման համար։

Պետությունը առաջնային սկզբունքով իրագործում են առավել կարևոր նպատակները, օրինակ՝ տարածքային անվտանգության ապհովմանն ուղղված քայլերը։

  • Ինչի՞ն են հանգեցնում միջազգային ասպարեզում տարբեր երկրների առջև նպատակների բախումները։

Միջազգային ասպարեզում տարբեր երկրների առջև նպատակների բախումները վատագույն դեպքում  հանգեցնում են պատերազմների, երբեմն պատժամիջոցների կիրառման կամ սահմանափակումների։

  • Ըստ ձեզ, հնարավո՞ր է խուսափել պետությունների միջև առկա խնդիրների լուծման համար ուժի կիրառումից։ Պետությունների միջև առկա խնդիրների ինչպիսի՞ խաղաղ լուծումներ կառաջարկեք դուք։

Հնարավոր է՝ հեռու ապագայում, մարդկության կարծրատիպերի և մտածելակերպի փոփոխությունների շնորհիվ, ամբողջությամբ հեռացվի խնդիրների, ուժի կիրառման միջոցով, լուծում տալը: Իսկ առկա խնդիրների խաղաղ լուծումը, կարծում եմ, հնարավոր է միայն բանակցությունների միջոցող:

  • Միջպետական խնդիրների լուծման գործում, ի՞նչ դեր ունի ՄԱԿ-ը

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ կանոնադրության միջազգային անվտանգության պատասխանատվությունը դրված է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի վրա: Այսպիսով՝ ՄԱԿ-ը կարող է միջամտել միջպետական հարցերին, մասնակցություն ունենալ դրանց լուծմանը։

  • ՀՀ-ն ազգային անվտանգությունը, ինչպիսի՞ ռազմավարություն ունի <<խաղաղության և միջազգային անվտանգության>> ոլորտում։

Այն ելնում է անհատի, պետության, հասարակության անվտանգության ապահովման, կայուն զարգացման շահերից։

  1. Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցին․ Ըստ ձեզ, հնարավոր է աշխարհի բոլոր պետությունների համար վերափոխվի <<ազգային անվտանգություն>> եզրույթը, <<միջազգային անվտանգություն>> եզրույթով, եթե այո, ապա ի՞նչ ճանապարհներով։

Կարծում եմ, որ հնարավոր է, բայց ոչ մոտ ապագայում: Երևի շատ դարեր անց հենց այդպես էլ կլինի: Ը՜մ, կարող են ժողով հրավիրել, որտեղ էլ կտեսնեն, որ մարդկանց անվտանգության կանոնները գրեթե նույնն են տարբեր երկրներում, մի քանիսը կավելացնեն, մի քանիսը կհեռացնեն և կստեղծվի <<միջազգային անվտանգություն>> եզրույթը:

Հեռավար֊առցանց ուսուցում.անգլերեն

Rudyard Kipling – Biography

Born: December 30, 1865
Bombay, India
Died: January 18, 1936
Burwash, England

English writer and poet

The English poet and story writer Rudyard Kipling was one of the first masters of the short story in English, and he was the first to use Cockney dialect (the manner in which natives of London, England’s, East End speak) in serious poetry.

Early life

Joseph Rudyard Kipling was born on December 30, 1865, in Bombay, India. His father was professor of architectural sculpture at the Bombay School of Art. In 1871 Kipling was sent to England for his education. In 1878 Rudyard entered the United Services College at Westward Ho!, a boarding school in Devon. There young “Gigger,” as he was called, endured bullying and harsh discipline, but he also enjoyed the close friendships, practical jokes, and merry pranks he later recorded in Stalky & Co. (1899).

Kipling’s closest friend at Westward Ho!, George Beresford, described him as a short, but “cheery, capering, podgy, little fellow” with a thick pair of spectacles over “a broad smile.” His eyes were brilliant blue, and over them his heavy black eyebrows moved up and down as he talked. Another close friend was the headmaster, (the principal of a private school) “Crom” Price, who encouraged Kipling’s literary ambitions by having him edit the school paper and praising the poems which he wrote for it. When Kipling sent some of these to India, his father had them privately printed as Schoolboy Lyrics (1881), Kipling’s first published work.

Young journalist

In 1882 Kipling rejoined his parents in Lahore, India, where he became a copy editor (one who edits newspaper articles) for the Civil and Military Gazette. In 1887 he moved to the Allahabad Pioneer, a better paper, which gave him greater liberty in his writing. He published satiric (sharply or bitterly witty) verses, Departmental Ditties in 1886, and over seventy short stories in 1888 in seven paperback volumes. In style, these stories showed the influence of the writers Edgar Allan Poe (1809–1849), Bret Harte (1836–1902), and Guy de Maupassant (1850–1893). The subjects, however, were Kipling’s own. He wrote about Anglo-Indian society, which he readily criticized with an acid pen, and the life of the common British soldier and the Indian native, which he portrayed accurately and sympathetically.

Fame in England

In 1889 Kipling took a long voyage through China, Japan, and the United States. When he reached London, he found that his stories had preceded him and established him as a brilliant new author. He was readily accepted into the circle of leading writers. While there he wrote a number of stories and some of his best-remembered poems: “A Ballad of East and West,” “Mandalay,” and “The English Flag.” He also introduced English readers to a “new genre [type]” of serious poems in Cockney dialect: “Danny Deever,” “Tommy,” “Fuzzy-Wuzzy,” and “Gunga Din.”

Kipling’s first novel, The Light That Failed (1891), was unsuccessful. But when his stories were collected as Life’s Handicap (1891) and poems as Barrackroom Ballads (1892), Kipling replaced Alfred, Lord Tennyson (1809–1892) as the most popular English author.

The American years

In 1892 Kipling married Caroline Balestier. They settled on the Balestier estate near Brattleboro, Vermont, in the United States, and began four of the happiest years of Kipling’s life. During this time he wrote some of his best work— Many Inventions (1893), perhaps his best volume of short stories; The Jungle Book (1894) and The Second Jungle Book (1895), two books of animal fables that attracted readers of all ages by illustrating the larger truths of life; The Seven Seas (1896), a collection of poems in experimental rhythms; and Captains Courageous (1897), a novel-length, sea story. These works not only assured Kipling’s lasting fame as a serious writer but also made him a rich man.

His imperialism

In 1897 the Kiplings settled in Rottingdean, a village on the British coast near Brighton. The outbreak of the Spanish-American War (1898; a short war between Spain and the United States over lands including Cuba and the Philippines) and the Boer War (1899–1902; a war between Great Britain and South Africa) turned Kipling’s attention to colonial affairs. He began to publish a number of solemn poems in standard English in the London Times. The most famous of these, “Recessional” (July 17, 1897), issued a warning to Englishmen to regard their accomplishments in the Diamond Jubilee (fiftieth) year of Queen Victoria’s (1819–1901) reign with humility and awe rather than pride and arrogance. The equally well-known “White Man’s Burden” (February 4, 1899) clearly expressed the attitudes toward the empire that are implied in the stories in The Day’s Work (1898) and A Fleet in Being (1898).

Kipling referred to less highly developed peoples as “lesser breeds” and considered order, discipline, sacrifice, and humility to be the essential qualities of colonial rulers. These views have been denounced as racist (believing that one race is better than others), elitist (believing oneself to be a part of a superior group), and jingoistic (pertaining to a patriot who speaks in favor of an aggressive and warlike foreign policy). But for Kipling, the term “white man” indicated citizens of the more highly developed nations. He felt it was their duty to spread law, literacy, and morality throughout the world.

During the Boer War, Kipling spent several months in South Africa, where he raised funds for soldiers’ relief and worked on an army newspaper, the Friend. In 1901 Kipling published Kim, the last and most charming of his portrayals of Indian life. But anti-imperialist reaction following the end of the Boer War caused a decline in Kipling’s popularity.

When Kipling published The Five Nations, a book of South African verse, in 1903, he was attacked in parodies (satirical imitations), caricatures (exaggerations for comic effect), and serious protests as the opponent of a growing spirit of peace and democratic equality. Kipling retired to “Bateman’s,” a house near Burwash, a secluded village in Essex.

Later works

Kipling now turned from the wide empire as his subject to simply England itself. In 1902 he published Just So Stories for Little Children. He also issued two books of stories of England’s past— Puck of Pook’s Hill (1906) and Rewards and Fairies (1910). Like the Jungle Books they were intended for young readers but were suitable for adults as well. His most significant work at this time was a number of volumes of short stories written in a different style—”Traffics and Discoveries” (1904), “Actions and Reactions” (1904), “A Diversity of Creatures” (1917), “Debits and Credits” (1926), and “Limits and Renewals” (1932).

Kipling’s later stories treat more complex, subtle, and somber (serious) subjects. They reflect Kipling’s darkened worldview following the death of his daughter, Josephine, in 1899, and the death of his son, John, in 1915. Consequently, these stories have never been as popular as his earlier works. But modern critics, in reevaluating Kipling, have found a greater power and depth that make them among his best work.

In 1907 Kipling became the first English writer to receive the Nobel Prize in Literature. He died on January 18, 1936, and is buried in Westminster Abbey in London, England. His autobiography, Something of Myself, was published in 1937.

Rudyard Kipling’s early stories and poems about life in colonial India made him a great favorite with English readers. His support of English imperialism (the policy of extending the rule of a nation over foreign countries) at first contributed to this popularity but caused a reaction against him in the twentieth century. Today he is best known for his Junglշe Books and Kim, a Story of India.

Analysis of “If” by Rudyard Kipling

I really liked the poem because of its meaning. That teaches us a lot of wise things, about which we must know and remember. I’m too happy that we read it on our lecture, so I’m gonna read it one more time.

I want to speak about what it teaches us. So we must believe in ourselves, while we making an alowance to the others doubting us. We must trust ourselves, we must be the ones who we are. We can be lied, but don’t deal in lie, we can be hated, but don’t hate others. We must wait, but don’t be tired by waithing. So you can find such things and meanings in the poem…

But the mains are our Will, which holds on our feelings and mind, and the virtue, about which we must always remember.

This was the only and first poem, which I liked as much, so I was surprised that Rudyard Kipling had written such books and stories.

Modal verbs: can, may, must

Can, could, and be able to

  • We use can to say that something is possible or that somebody has the ability to do something.

e.g. He can speak many foreign languages.

  • The negative is can’t.
  • But can has only two forms can (present) and could (past).
  • Can has no future and present perfect that is why in those cases we use be able to.

e.g. I will be able to meet you tomorrow.

They haven’t been able to sleep recently.

May and Might

  • We use may or might to say that something is a possibility.

It may be true.(present)

It might be true.(past)

It might rain.(future- perhaps it will rain)

  • The negative forms are may not and might not (mightn’t)

Remember

I, you, he… etc may (might) not be (true, at home, in the office)

not be (doing, working,having)

not do, know, have , want

Must and have to

  • We use must and have to to say that it is necessary to do something.

E/g I must go or I have to go

  • The negative forms are mustn’t and don’t have to(doesn’t have to)
  • The difference between must and have to:

You must do something.

You must meet her.

In both cases the speaker says that it is necessary.

You can’t turn right here, you have to turn left.(because of the traffic system)

I have to get up early tomorrow.My train leaves at 7:30

Exercises

1. Complete the sentences using can, could, be able to

1.John has traveled a lot. He can speak four languages.

2.I haven’t been able to sleep very well lately.

3. She can drive, but she hasn’t got a car.

4. I can’t see you on Friday, but I will be able to meet you on Saturday.

5. You look tired. – Yes, I couldn’t sleep last night.

6.I was feeling sick yesterday. I couldn’t eat anything.

7.They didn’t want to come with us, but we can persuade them.

2. Use may or might

1.I was surprised, that Sarah wasn’t at the meeting.- She might not have known about it.

2. He may be in the office.

3. Ask Ann, she may know.

4.I haven’t decided where I am going for holidays. I may go to England.

5.Take the umbrella. It may rain later.

3.Use must, mustn’t , have to , don’t/doesn’t have to

  1. I promised I would be on time. I mustn’t be late.
  2. I’m not working tomorrow, so I don’t have to get up early.
  3. What do I have to do to get a driving license?
  4. I haven’t phoned Ann for ages, I must phone her tonight.
  5. I don’t want anyone to know. You mustn’t tell anyone.
  6. He doesn’t have to wear a suit to work, but he usually does.
  7. We haven’t got much time. We must hurry.

Հեռավար-առցանց ուսուցում. Հայոց պատմություն. մայիսի 11 – 15

«Հասարակական-քաղաքական հոսանքները»

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․

  • XIX դարի 50-70-ական թթ․ հայ հասարակական-քաղաքական կյանքում հստակորեն ո՞ր երկու հոսանքները սկսեցին առանձնանալ։

Առանձացել են պահպանողական ու ազատական հոսանքները։

  • Ամփոփ ներկայացրե՛ք հայ պահպանողականների հայացքները և ձգտումները։

Ըստ պահպանողականների՝ հայ ժողովրդի կենսունակության աղբյուրը միջնադարյան ավանդական արժեքային համակարգն է։ Առաջնային խնդիր էին համարում հայկական միապետական համակարգի վերականգնումը, Հայոց եկեղեցու և հայ նահապետական ընտանիքի բարոյական նկարագրի, գրաբարյան հայերենի պահպանումը։ Նրանք ձգտում էին եկեղեցու և դպրոցի միջոցով ազգի համար կրթված անհատներ պատրաստել։

  • Ներկայացրե՛ք մի քանի հայտնի հայ պահպանողականների։

Ճանաչված են Գաբրիել վարդապետ Այվազովսկին, Մարկոս Աղաբեկյանը,  Ս. Պալասանյանը, Ա. Երիցյանը, գրող Ծերենցը և ուրիշներ։

  • Ներկայացրե՛ք հայ արմատական պահպանողականների ձգտումները։

Նրանք ձգտում էին գրաբարի պահպանմանը։

  • Ըստ ձեզ, ինչու՞ էին հայ պահպանողականները, հայ ազատականների հայ հասարակությունը «եվրոպականացնելու» ձգտումները համարում վնասակար։

 

  • Ամփոփ ներկայացրե՛ք հայ ազատականների հայացքները և ձգտումները։

Հայ ազատականները ձգտում էին հայության հասարակական ու մշակութային կյանքը եվրոպականացնելու, ավանդական դպրոցը, եկեղեցին բարեփոխելու։ Նրանք պնդում էին հրաժարվել գրաբարից և անցնել աշխարհաբարին։

  • Ինչու՞ էին հայ ազատականները ձգտում եկեղեցու ազատականացմանը։

Ձգտում էին վորովհետև հենց եկեղեցին էր նահապետական բարքերն ու բարոյականություն կրող հաստատությունը։

  • Ըստ ազատականների, ի՞նչ է նշանակում «ազգի ինքնորոշում» եզրույթը։

Ազգի ինքնորոշումը ազգի, իր սեփական կամքով, ապագան կերտելու հարցն էր։

  • Ներկայացրե՛ք Ստեփանոս Նազարյանցի հայացքները։

Նա պաշտպանում էր մշակութային ինքնավարության գաղափարը, հատկապես կարևորում էր առաջադիմական դպրոցի ու լուսավորության նշանակությունը։

  • Ներկացացրե՛ք Ստեփան Ոսկանյանի, Գրիգոր Օտյանի և Նահապետ Ռուսինյանի հայացքները։

Սուլթանական բռնատիրության պայմաններում նրանք պոլսահայ վերնախավից և թուրքական իշխանություններից պահանջում էին արևմտահայությանը շնորհել համընդհանուր ընտրական իրավունք, որին հասնելու համար նրանք ծավալեցին սահմանադրական շարժում։

  • Ի՞նչ մեթոդով էին պայքարում Հարություն Սվաճյանը և Հակոբ Պարոնյանը հայ հասարակության մեջ առկա արատավոր երևույթների դեմ։

Նրանք ծաղրուծանակի էին ենթարկում ազգի շահերի կեղծ պաշտպաններին, սուլթանական իշխանության կամակատար հայ մեծահարուստ ամիրայական դասին, ազգային կյանքի կազմակերպման գործում պահանջում էին արևմտահայության լայն խավերի մասնակցություն։

  • Ներկայացրե՛ք այս շրջանի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի այլ ազատական գործիչներին և նրանց գործունեությունը։

Միքայել Նալբանդյանը հանդես էր գալիս հայ ազգային արժեքները եվրոպական արժեքային համակարգին համահունչ դարձնելու և զարգացնելու գաղափարներով։

Հեռավար-առցանց ուսուցում. Հասարակագիտություն. Մայիսի 11 – 15

Ղառաբաղյան շարժումը և ԼՂՀ-ի հռչակումը»

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․

  • Ինչու՞ Խորհրդային Ադրբեջանը 1988 թ․-ին որդեգրեց Սումգայիթում, Կիրովաբադում, Շամխորում և Բաքվում հայերի նկատմամբ բռնություններ և կոտորածներ կազմակերպելու քաղաքականությունը։ Ինչի՞ էր ձգտում դրանով Ադրբեջանը։

Ադրբեջանը ձգտում էր բռնի ուժով հնազանդեցնել Արցախի բնակիչներին, և մաքրել հայերին այդ տարածքից։

  • Խորհրդային Ադրբեջանի տարածքում հայերի նկատմամբ կատարվող հանցագործությունների նկատմամբ, ինչու՞ էին լուռ ԽՍՀՄ կենտրոնական իշխանությունները։

Ադրբեջանի հետ լավ հարաբերություններն ավելի դուրեկան էին ԽՍՀՄ-ին։

  • Ինչու՞ Ղարաբաղի հայությունը գնաց զինվորագրվելու և զինված պայքարի քաղաքականությանը։ Չկա՞ր այլ ելք։

Ադրբեջանը ռազմական գործողություններ էր անցկացնում  Արցախի դեմ։  Նախկինում փորձեցին ամեն բան օրինական և խաղաղ ճանապարհով լուծել, բայց հաջողության չհասան։

  • Ռազմա-քաղաքական ինչպիսի՞ նշանակություն ուներ Շուշիի ազատագրումը։

Շուշիի ազատագրումը ոչ միայն կարևոր հոգեբանական նշանակություն է ունեցել, այլ նաև՝ ռազմական և ռազմավարական, քանի որ թույլ է տվել դադարեցնել Ստեփանակերտի մշտական հրետակոծությունները, կանխել վերահաս մարդասիրական աղետը և Արցախի բնակչությանը փրկել անխուսափելի ֆիզիկական ոչնչացումից:

  • Ռազմա-քաղաքական ինչպիսի՞ նշանակություն ուներ Լաչինի միջանցքի ազատագրումը։
  • Ի՞նչն է Արցախի համար «Անվտանգության գոտին»։

Անվտանգության գոտի Լեռնային Ղարաբաղի այն շրջանները, որոնք 1921 թ. հուլիսի 5-ի դեկրետով անցել են Ադրբեջանական ԽՍՀ-ին, սակայն վերջինիս կողմից չեն ներառվել 1923 թ. ստեղծված Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի մեջ:

  • Ինչու՞ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Ղարաբաղի հարցը ձեռք բերեց այլ իրավա-քաղաքական բնույթ։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումով և Ադրբեջանի ու Հայաստանի անկախացումով հակամարտությունն ազգային-ազատագրական շարժման հատկանիշների հետ միասին միջազգային հանրության ընկալումով ձեռք բերեց նոր՝ միջպետական հակամարտության հատկանիշ։

  • Ինչո՞վ են տարբերվում «զինադադարը» և «հաշտությունը»։

Զինադադարը ռազմագործողությունները դադարեցնելու պաշտոնական համաձայնություն է։Հաշտությունը ռազմական գործողությունների վերջնական դադարն է, խնդիրների լուծումը, երբ երկու պետությունները դառնում են ընկեր/բարեկամ։

 

Հեռավար-առցանց ուսուցում.Ռուսերեն.մայիսի 11 – 22

  • Использование предлогов:

1. У? Около? Вокруг? После? С? С … до? От … до? Вместо? Для? Из? Из-за? Без?

1. У Александра есть друг.
2. Магазин находится около аптеки.
3. Вокруг дома нет цветов.
4. После лекции мы идём домой.
5. С утра до вечера шёл сильный дождь.
6. Вместо экскурсии я поеду на концерт.
7. Я купила книгу для подруги.
8. Откуда вы идёте? Я иду из церква, она с работы.
9. Из-за тебя я опоздал на автобус.
10. Без денег невозможно жить.
11. От Таллина до Тарту 2 часа езды на поезде.

2. Без? Около? Вокруг? Из? До? От? С? Из-за? У? Для? Вместо?

1. Я перевожу текст из словаря.
2. Чай без сахара невкусный.
3. Машина остановилась около дома.
4. Дети бегали вокруг стола.
5. Эти спортсмены приехали из России, Германии, Финляндии, Украини, Кореи, Беларуси.
6. Люди выходят из театра.
7. От Москвы до Санкт-Петербурга 649 километров.
8. С утра до вечера мы работали в библиотеке.
9. Из-за болезни профессора лекции не было.
10. Отпуск нужен для успешной работы.
11. У этой женщины красивый голос.
12. Вместо лекции будет экскурсия по музею.
13. Стол стоит около окна.

Սասնա ծռեր կամ Սասունցի Դավիթ էպոսի կատարողական դրսևորումները

Հայ ժողովուրդը դարերի ընթացքում ստեղծել է բազմաթիվ դյութազներ­գություններ, որոնցից առավել նշանակալիցը «Սասունցի Դավիթ» էպոսն է: Փոխանցվելով բերնեբերան՝ այն շրջանառվել է մի քանի անվանումներով՝ «Ջոջանց տուն», այսինքն՝ «Մեծերի տուն», «Ավագների տուն» «Հսկաների տուն»: Այդ քաջաց տոհմին պատկանող կանանցից են ծնվում հերոսների երեք կրտսեր սերունդները:

«Սասունցի Դավիթ» էպոսում չորս սերնդի պատկանող հերոսների կերպարներում ժողովուրդը մարմնավորել է հասարակ ժողովրդի ընդհանուր հայացքները, ովքեր պատերազմ չեն հրահրում, բայց ստիպված են կռվել, որպեսզի պաշտպանեն հայրենի հողն ու ժողովրդին, ովքեր չեն ուզում հեղել ոչ իրենց, ոչ էլ այլոց արյունը:

Այսօր գրանցված է վերոնշյալ էպոսի շուրջ 160 տարբերակ: Դրանք պատմվում են հայերենի տարբեր բարբառներով, որոնց մեծ մասը, զրկված լինելով կենցաղավարման պատմաազգագրական միջավայրից, մոռացության եզրին է: Այս առումով էպոսն այդ բարբառների ու դարձվածքների համար դարձել է գոյատևման միակ միջոցը և օգնում է ներկա սերնդին՝ գնահատել մայրենի լեզվի ամբողջ խորությունն ու հարստությունը: Էպոսը ներշնչման աղբյուր է ժամանակակից արվեստի բոլոր բնագավառների համար: Չկա արվեստի մի ուղղություն, որով ստեղծված չլինեն էպոսի թեմայով ստեղծագործություններ:

Կերպարվեստում առավել հայտնի են Երվանդ Քոչարի և Վարազ Սամվելյանի «Սասունցի Դավիթ» արձանները, Արտաշես Հովսեփյանի բարձրաքանդակը, Էդվարդ Իսաբեկյանի էպոսյան նկարաշարերը, Երվանդ Քոչարի և Հակոբ Կոջոյանի աշխատանքների հիման վրա «Սասնա ծռեր» էպոսի հրատարակությունների պատկերազարդումները և այլն: Էպոսի թեման արտացոլվել ու այսօր էլ արդիական է պետական խորհրդանիշներում` հատկապես դրամների: Դրանց թվում է Սասունցի Դավթի հուշարձանի պատկերով ԽՍՀՄ հուշամետաղադրամը (1959թ.), ՀՀ 10 դրամանոցը, «Սասունցի Դավիթ» արծաթե հուշադրամը:

Մանկական ստեղծագործություններում էպոսյան թեման տարածում գտավ 2004 թվականից: Ներկայումս Մանկական գեղագիտական կենտրոնի պատկերա­սրահում են պահվում «Սասնա ծռեր» խորագրով բատիկա եղանակով, խեցեգործական, գեղանկարչական և այլ մանկական ստեղծագործություններ:

Գրականության ոսկե գանձարանում են Հովհ. Թումանյանի «Սասունցի Դավիթը», Ավետիք Իսահակյանի «Սասմա Մհերը», Նաիրի Զարյանի և Եղիշե Չարենցի «Սասուցի Դավիթը» էպոսյան մշակումները:

Դրամատիկական արվեստում առավել հայտնի է Արշավիր Ղազարյանի «Սասնա Մհեր» դրաման: Երաժշտարվեստում մեծ ճանաչում են ձեռք բերել գուսան Շահենի «Սասունցի Դավիթ» դյուցազներգությունը, Էդգար Հովհաննիսյանի «Սասունցի Դավիթ» օպերա-բալետը, Գևորգ Բուդաղյանի և Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Խանդութ»  երաժշտական կոմպոզիցիան, Արթուր Շահնա­զարյանի «Սասունցի Դավիթ» երաժշտական ասքը:

 Կինոարվեստում էպոսին անդրադարձել են ռեժիսոր Գրիգոր Գյարդուշյանը իր՝ «Ճանապարհ դեպի Սասունցի Դավիթ» ֆիլմով, Արման Մանարյանը` «Սասունցի Դավիթ» մուլտֆիլմով:

Գրահրատարակչության մեջ թեման մշտապես արդիական է: «Սասնա ծռեր», «Սասունցի Դավիթ» Էպոսը հրատարակվել է ոչ միայն հայերեն, այլև աշխարհի տասնյակ լեզուներով:

Կատարողական արվեստում այն հնչել է հայ անվանի վարպետներ Հայրիկ Մուրադյանի, Ժան Էլոյանի, Սուրեն Քոչարյանի, ներկայում` Անդրանիկ Հարությունյանի, «Կարին» ավանդական երգի պարի անսամբլի մենակատար Արտյոմ Ղարիբյանի  և այլոց կատարմամբ

Ամառային ճամբար

Ամառային ճամբարի ժամանակ ես ընտրել եմ մի քանի նախագիծ, որոնք պետք է ներկայացնեմ մայիսի25֊ից մինչև հունիսի 5֊ը։ Նախագծերը շատ էին, բայց ինձ դուր եկան միայն այս նախագծերը։ Քանի որ մեր նախագիծը նույնպես լավն էր որոշեցի, որ իմն էլ կատարեմ։ Ահա այն նախագծերը, որոնք ես պետք է կատարեմ՝

  • Տեխնոլոգիական՝  նախագիծը և համակարգումը՝ Լիլիա Ղուլյանի, Նելլի Միսկարյանի,Կարինե Ղուլյանի, Մարիա Բուդոյանի, խորհրդատու- ուսուցիչ՝ Թերեզա Թումանյան, Մերի Խանջյան
  • Մշակութային՝ նախագիծը և համակարգումը՝ Էլմիրա Բասմարջյանի, Շուշանիկ Ներսիսյանի, Մերի Հովեյանի. խորհրդատու-ուսուցիչ՝ Թերեզա Թումանյան
  • Պատմական, հասարակագիտական՝ նախագիծը և համակարգումը՝  Քնար Հարությունյանի, Միլենա Կիրակոսյանի. խորհրդատու-ուսուցիչ՝ Սամվել Թամազյան
  • Անգլերենի՝ նախագիծը և համակարգումը՝ Նինել Աղանյանի, Միլենա Շամոյանի. խորհրդատու-ուսուցիչ՝ Յուրա Գանջալյան

《Սասնա ծռեր》 նախագիծ

Համառոտ

«Սասնա Ծռեր» էպոսը ունի 4 մաս կամ ճյուղ, որոնցից յուրաքանչյուրը կոչվում է հերոսներից մեկի սերնդի անունով՝ «Սանասար և Բաղդասար», «Մեծ Մհեր», «Սասունցի Դավիթ» և «Փոքր Մհեր»։

«Սանասար և Բաղդասար» ճյուղը պատմում է առաջին սերնդի մասին: Հայոց Գագիկ թագավորը հարկատու է Բաղդադի կռապաշտ խալիֆին։ Վերջինս, լսած լինելով Գագիկի դստեր՝ Ծովինարի գեղեցկության մասին, ուզում է նրան կնության վերցնել, սակայն մերժում է ստանում։ Վիրավորված խալիֆն ավերում է Հայոց աշխարհը։ Ծովինարը որոշում է հոժարակամ դառնալ խալիֆի կինը՝ երկիրը ավերումից փրկելու համար։ Լեռներում շրջելիս նա ծարավում է և Աստծուց ջուր է խնդրում։ Հանկարծակի բխած Կաթնաղբյուրից Ծովինարը մի լիքը և մի կիսատ բուռ ջուր է խմում ու հղիանում։ Հասնում է Բաղդադ։ Որոշ ժամանակ անց ծնվում են Սանասարն ու Բաղդասարը, որոնք օրեցօր մեծանում ու հզորանում են։ Խալիֆն ուզում է սպանել եղբայրներին, բայց նրանք են սպանում խալիֆին և իրենց մոր հետ փախչում են հայրենիք, հիմնում իրենց բերդը՝ Սասունը, հզորացնում ու շենացնում են այն։ Սանասարն ամուսնանում է Դեղձուն-Ծամի հետ։ Ունենում են 3 զավակ՝ Մհերը, Ձենով Օհանը և Ցռան Վերգոն։

«Մեծ Մհեր» ճյուղը պատմում է, որ Սանասարին հաջորդում է որդիներից ամենաքաջը՝ Մհերը։ Այդ տարիներին Սասունը հարկատու է Մըսրա Մելիքին։ Չափահաս դառնալով՝ Մհերը տիրություն է անում երկրին ու ժողովրդին: Հացի ճանապարհը փակող հսկա առյուծի երախը պատռելով՝ երկու կես է անում, որի համար նրան կոչում են Առյուծաձև Մհեր: Այնուհետև Սպիտակ Դևից ազատում է գեղեցկուհի Արմաղանին ու ամուսնանում է նրա հետ: Մենամարտում հաղթում է Մըսրա Մելիքին և Սասունն ազատում է հարկերից, հիմնում է Մարութա Բարձրիկ Աստվածածինը, Ծովասարը դարձնում է իր որսատեղին, կառուցում է բերդեր ու կամուրջներ։ Մըսրում մեռնում է Մելիքը։ Նրա կինը՝ Իսմիլ Խաթունը, խնդրում է Մհերին գալ և տեր կանգնել իր երկրին՝ գաղտնի մտադրություն ունենալով ժառանգ ունենալ նրանից։ Ծնվում է արու զավակ, որին Իսմիլ Խաթունը կոչում է Մելիք՝ մեռած ամուսնու պատվին։ 7 տարի Մհերին իր մոտ է պահում՝ արբեցնելով թունդ գինով։ Ի վերջո սթափվելով և զղջալով իր սխալի համար՝ Մհերը վերադառնում է Սասուն։ Արմաղանը դժվարությամբ ներում է նրան։ Մհերը նորից շենացնում է Սասունը։ Որոշ ժամանակ անց Արմաղանը ունենում է որդի, որին կոչում են Դավիթ։ Երեխայի ծնվելուն պես Մհերն ու Արմաղանը մեռնում են։

«Սասունցի Դավիթ» ճյուղը պատմում է այն մասին, թե ինչպես են որբացած նորածին Դավթին ուղարկում Մըսր՝ Իսմիլ Խաթունի մոտ, որտեղ տղան մեծանում է ժամ առ ժամ։ Մըսրա Մելիքը փորձում է խորամանկությամբ սպանել Դավթին, բայց պատանի դյուցազնը հաղթահարում է բոլոր փորձությունները և վերադառնում է Սասուն։ Ձենով Օհանը Դավթին կարգում է գառնարած, ապա՝ նախրապան, որսորդ։ Դավիթը սպանում է Սասունը կողոպտած դևերին և երկրի ամբարները լցնում է բարիքներով, միայնակ կոտորում է Մըսրա Մելիքի զորքին, վռնդում է նաև հարկահավաք Կոզբադինին։ Մելիքը բազմահազար զորքով ինքն է արշավում Սասուն։ Մենամարտի ընթացքում Դավիթը սրի մեկ հարվածով երկու կես է անում խոր հորի մեջ թաքնված Մըսրա Մելիքին։ Սասունն ազատագրելուց հետո Դավիթը նշանվում է Չմշկիկ Սուլթանի հետ, բայց լսելով Կապուտկողի արքայադուստր Խանդութի գեղեցկության մասին՝ մի շարք քաջագործություններից հետո ամուսնանում է նրա հետ։ Ապա գնում է Գյուրջիստան և 7 տարի մնում այնտեղ։ Խանդութը ծնում է արու զավակ և անունը դնում է Մհեր։ Չափահաս դառնալով՝ Մհերը որոշում է գնալ և գտնել հորը։ Ճանապարհին հայր ու որդի հանդիպում են և, իրար չճանաչելով, մենամարտում։ Դավիթը Մհերի բազկապանից ճանաչում է որդուն և իր հետ մենամարտելու հանդգնության համար անիծում է. «Անմա՜հ ըլնես, անժառա՜նգ»։ Դավիթն սպանվում է Չմշկիկ Սուլթանի աղջկա թունավոր նետից, իսկ ամուսնուն հավատարիմ Խանդութը ցած է նետվում բերդի գլխից։

«Փոքր Մհեր» ճյուղը պատմում է, որ Դավթին փոխարինած Փոքր Մհերը պատերազմում է թշնամիների դեմ և հաղթում, սպանում է Չմշկիկ Սուլթանին՝ լուծելով հոր վրեժը։ Ամուսնանում է գեղեցկուհի Գոհարի հետ։ Սակայն հոր անեծքը կատարվում է և Մհերը մնում է անժառանգ։ Մեռնում է Գոհարը։ Հողն այլևս չի դիմանում Մհերի ոտքերի տակ։ Սասնա վերջին քաջազունը փակվում է Ագռավաքար ժայռում՝ պատգամելով.

Քանի աշխարք չար է,

 Հողն էլ ղալբցեր է,

 Մեջ աշխարքին ես չեմ մնա։

 Որ աշխարք ավերվի, մեկ էլ շինվի,

 Եբոր ցորեն էղավ քանց մասուր մի,

 Ու գարին էղավ քանց ընկուզ մի,

 Էն ժամանակ հրամանք կա,

 որ էլնենք էդտեղեն։

Создайте веб-сайт на WordPress.com
Начало работы