Մխիթար Սեբաստասի կրթահամալրի քոլեջ 3-3 կուրս
Գանձեր ունեմ անտա՜կ, անծե՜ր,
Ես հարուստ եմ, ջա՜ն, ես հարուստ
Ծով բարություն, շընորհք ու սեր
Ճոխ պարգև եմ առել վերուստ։
Անհուն հանքը իմ գանձերի,
Սիրտս է առատ, լեն ու ազատ.
Ինչքան էլ որ բաշխեմ ձըրի—
Սերն անվերջ է, բարին՝ անհատ։
Երկյուղ չունեմ, ահ չունեմ ես
Գողից, չարից, չար փորձանքից,
Աշխարհքով մին՝ ահա էսպես
Շաղ եմ տալիս իմ բարձունքից։
Ես հարուստ եմ, ես բախտավոր
Իմ ծընընդյան պայծառ օրեն,
Էլ աշխարհ չեմ գալու հո նոր,
Իր տվածն եմ տալիս իրեն։
Բացատրել հետևյալ բառերը։
Գզրոց- անձնական իրերի պահոց
գզրար- բուրդ
գզիր- կատարածու
եղրևանի- յասաման
ածու- մարգեր
Միտոզի փուլերը.Միտոզը բջջային ցիկլի մի հատվածն է, սակայն այն բավականին բարդ է և իր մեջ ներառում է հինգ փուլեր`պրոֆազ, պրոմետաֆազ, մետաֆազ, անաֆազ, տելոֆազ:
Քրոմոսոմների կրկնորինակների ստեղծումը կատարվում է ինտերֆազի ժամանակ և միտոզի փուլում քրոմոսոմները արդեն կրկնապատկված են:
– Պրոֆազի փուլում տեղի է ունենում հոմոլոգ քրոմոսոմների (զույգերի) կոնդենսացիա և սկսվում է բաժանման վերետենի ձևավորումը: Մարդու և կենդանիների բջիջներում սկվում է ցենտրիոլների հեռացումը, ձևավորվում են բաժանման բևեռները:
– Պրոմետաֆազը սկսվում է բջջի կորիզի թաղանթի քայքայմամբ:Քրոմոսոմները սկսում են շարժվել, նրանց ցենտրոմերները կոնտակտի մեջ են մտնում ցենտրիոլների միկրոխողովակների հետ, իսկ բևեռները շարունակում են իրարից հեռանալ:
– Մետաֆազի ընթացքում քրոմոսոմների շարժումը դադարում է, նրանք տեղավորվում են բջջի այսպես կոչված հասարակածի վրա` բևեռներց հավասարաչափ հեռավորության վրա, մի հարթության մեջ` առաջացնելով մետաֆազային թիթեղիկ: Կարևոր է նշել, որ այս դիրքում նրանք մնում են բավականին երկար ժամանակ, որի ընթացքում բջջի մեջ կատարվում են նշանակալից վերփոխումներ, որից հետո միայն կարող է տեղի ունենալ քրոմոսոմների իրարից հեռացումը: Այս է պատճառը, որ մետաֆազը ամենահարմար պահն է քրոմոսոմնների քանակի հաշվարկման:
– Անաֆազի ընթացքում քրոմոսոմները հեռանում են իրարից դեպի հանդիպակած բևեռներ. վեջինները նույնպես շարունակում են իրարից հեռանալ:
– Տելոֆազում արդեն առանձնացված քրոմոսոմների խմբերի շուրջ ձևավորվում են բջջի կորիզների թաղանթներ, որոնք ապակոնդենսացվում են և առաջացնում են երկու դուստր կորիզներ:
Մեյոզի արդյունքում դիպլոիդ հավաքակազմով բջջից առաջանում են հապլոիդ հավաքակազմով բջիջներ (վերջին հաշվով գամետներ), որոնց հետագա միաձուլումից բեղմնավորման արդունքում նորից վերականգնվում է քրոմոսոմների դիպլոիդ հավաքակազմն, այսինքն՝ սեռական եղանակով բազմացող օրգանիզմների համար մեյոզն ապահովում է տեսակի քրոմոսոմային հավաքակազմի հաստատունությունը։ Մեյոզը կարևոր նշանակություն ունի նաև օրգանիզմների փոփոխականության մեծացման գործում, ինչը նյութ է հանդիսանում բնական ընտրության համար։ Փոփոխականության մեծացման մեջ կարևոր են նախ՝ մեյոզի առաջին բաժանման պրոֆազում տեղի ունեցող տրամախաչման պրոցեսը, և ապա՝ առաջին բաժանման անաֆազում քրոմոսոմների անկախ բաշխումը, որը բերում է հատկանիշների անկախ, պատահական բաշխման։
Բոլոր կանայք և աղջիկները օգտագործում են կոսմետիկ, խնամքի միջոցներ։ Կան շատ միջողներ, որոնք վնասակար են մարդկանց համար։ Եթե ցանկանում եք գնել ճիշտ և անվտանգ խնամքի միջոցներ առավել ցանկալի է դեղատներում վաճառվող խոնավեցնող միջոցները գնել, քան այն կոսմետիկ միջոցները, որոնց օգտագործումը մի կողմից անչափ հաճելի է` գրավիչ բույրի պատճառով, մյուս կողմից, սակայն, վնասակար: Ալերգոլոգի խոսքով` մաշկի համար վտանգավոր է օճառի չարաշահումը, դրա համար անհրաժեշտ է օգտագործել օճառ չպարունակող լվացող միջոցներ: Սակայն ջուրը մաշկի խնամքից բացառել չի կարելի:
Հարկավոր է ուշադրություն դարձնել կոսմետիկա ընտրելիս:
Работа по вопросам:
Упражнение 7. Из двух простых предложений постройте сложное,
используя союзы потому что, так как, благодаря тому что, из-за того что,
поэтому.
1. Движение транспорта приостановлено потому что произошла авария.
2. Декан в командировке из-за того что пока этот вопрос не может быть решен.
3. Студент долго болел поэтому он просит перенести ему сессию.
4. Квалифицированная медицинская помощь была оказана вовремя поэтому пациент быстро встал на ноги.
5. Полеты российских космонавтов проходят по плану благодаря тому что космическим полетам предшествует большая подготовительная работа.
6. Ученый обладал высокой трудоспособностью поэтому ученому удалось получить хорошие научные результаты.
7. Растительные клетки во взрослом состоянии имеют плотную оболочку, поэтому они не могут изменять свою форму.
8. Одни органы животных развиваются, а другие ослабевают и исчезают по этому
происходит изменение внешней среды.
9. Уменьшилась концентрация исходных веществ из-за того что упали, скорость
химической реакции.
10. Кровотечение прекращается так как происходит образование кровяного
сгустка.
11. Натрий не встречается в природе в свободном состоянии поэтому он
характеризуется высокой химической активностью.
12. Неон не образует химических соединений так как можно считать, что его
валентность равна нулю.
Упражнение 8. Замените сложные предложения с придаточным
причины простыми, используя предлоги благодаря, из-за.
1. В зеленых частях растений происходит фотосинтез, потому что
солнечный свет действует на них. В зеленных частях растений происходит фотосинтез, благодаря действии солнечного света на них. 2. Все тела падают на Землю, потому что
существует сила земного притяжения. Все тела падают на Землю из-за существования силы земного притяжения.3. На Луне не существует жизни, потому
что там отсутствуют вода и воздух. На луне не существует жизни из-за отсутствие воды и воздуха.4. На Луне нет звуков и ветра, потому что
отсутствует воздух. На луне нет звуков и ветра из-за отсутствие ветра. 5.Биосфера функционирует нормально, так как энергия
Солнца непрерывно поступает на Землю. Биосфера функционирует нормально, благодаря тому что энергия солнца непрерывно поступает на Землю. 6. Антропоиды могли выражать
эмоции: плач, смех, гнев и т. п. потому что у них развивались мышцы лица. Антропоиды могли выражать
эмоции: плач, смех, гнев и т. п., благодаря развивание мыщцы лица у них.
Упражнение 9. Прочитайте текст. Вставьте необходимые союзы.
Скажите, в каких предложениях выражается причина, а в каких –
следствие (поэтому, потому что).
Сергей Павлович Королев был выдающимся ученым. Работать с ним было и
трудно и легко. Трудно, потому что идеи его были огромными. Легко, потому что это было всегда увлекательно и интересно. Он был человеком нестандартных решений. И в этом его сила. Он ценил время. Он выступал за мирный космос. Именно поэтому народ сохранит память о нем.
Упражнение 11. Прочитайте сложные предложения. Обратите
внимание на подлежащее в обеих частях. Замените придаточные
предложения деепричастным оборотом.
1. Брат отлично сдал сессию благодаря тому, что он серьезно занимался весь
год. 2. Олег не пошел на занятия, потому что плохо чувствовал себя. 3. Марта
поздно легла спать, так как долго занималась. 4. Борис провалил экзамен, так как
не подготовился к нему. 5. Так как мой дедушка всю жизнь живет в горах, он
очень хорошо чувствует себя. 6. Студент не поехал домой, потому что
собирается провести каникулы в Москве в гостях у друга. 7. Химические элементы медленно вступают в реакцию, так как отсутствует катализатор. 8. Так как серебро обладает хорошей проводимостью, его часто используют в технике.
Упражнение 12. Замените, где возможно деепричастные обороты
придаточным причины или предложными конструкциями со значением
причины или следствия.
1. Заболев, мой брат лег в больницу. Мой брат лег в больницу, потому что он заболел. 2. Не понимая, о чем мы говорим, он не
участвовал в нашем разговоре. Он не участвовал в нашем разговоре, потому что не понимал о чем мы.3.Потеряв ваш номер телефона, я не смог вам
позвонить. Я потерял ваш номер телефона, поэтому не смог вам позвонить. 4. Прожив пять лет в России, он хорошо говорит по-русски. Благодаря тому что он прожил пять лет в России, он хорошо говорит по-русски.
5. Интересуясь русской литературой, я покупаю книги русских писателей. Я интересуюсь русской литературой, поэтому покупаю книги русских писателей.
Упражнение 14. Объедините два простых предложения в одно
сложное, используя союзы благодаря тому что, потому что.
1. Россия не могла продолжать мирную жизнь потому что в 1941 году началась
Великая Отечественная война.
2. В начале войны промышленность России не производила
нужного количества военной техники потому что до войны экономика России
носила мирный характер.
3. Через несколько месяцев после начала войны армия стала получать
нужное количество техники благодаря тому что экономика страны перестроилась.
4.Во время войны Сибирь стала главным промышленным районом потому что в Сибирь эвакуировали заводы и фабрики.
5. Ход войны окончательно изменился в 1943 году, благодаря тому что Фашисты
потерпели поражение под Сталинградом и на Курской дуге.
Այսօր վերնատանը ընթերցեցինք <<Վահան Տերյան>>։ Հաճելի մթնոլորտ էր ստեղծվել վերնատանը։ Ասմունքեցինք, երգեցինք, փորձեցինք ամբողջական վերհիշել նրա մասին։ Հյուրեր ունեինք ավագ դպրոցիղ նրանք նույնպես բանաստեղծություններ ասացին։ Եվ այպիսով հաճելի օր ունեցանք մեր սիրելի դասախոսների հետ։
Նախագահական երկրներում ի տարբերություն մյուս կառավարման ձև ունեցող պետությունների նախագահը կանգնած է երկրի գլխին, կառավարության ղեկավարն է և իրավունք ունի վետո դնել պառլամենտում քննարկվող հարցերի կամ պառլամենտի կողմից կայացված որոշումների վրա, նախագահները հիմնականում ընտրվում են ժողովրդի կողմից ուղղակի ընտրությունների միջոցով, սակայն կան երկրներ որտեղ նախագահը ընտրվում է պառլամենտի կողմից:
Քաղաքականհամակարգ
Քաղաքական համակարգը քաղաքականության և կառավարման համակարգ է: Այն սովորաբար բաղդատում են իրավաբանական համակարգ, տնտեսական համակարգ, մշակութային համակարգ, և այլ սոցիալ համակարգեր. Սակայն սա շատ պարզեցված տեսակետ է շատ ավելի բարդ համակարգի, որ ներառում է այնպիսի կատեգորիաներ, ինչպիսին` ով պետք է իշխանություն ունենա, ինչպես պետք է կրոնական հարցերը կարգավորվեն և ինչ ազդեցություն պետք է ունենա կառավարումը ժողովրդի և տնտեսության վրա: .
Սահմանումներ
Ահա “Քաղաքական համակարգի” մի քանի սահմանումներ:
Քաղաքական համակարգը կազմակերպությունների, հետաքրքրված խմբերի (ինչպես քաղաքական կուսակցությունների, արդյունաբերական միությունների, լոբբի խմբերի), այդ կազմակերպությունների միջև հարաբերությունների և քաղաքական նորմերի և օրենքների և նրանց ֆունկցիաները կարգավորող օրենքների (սահմանադրությամբ, ընտրության օրենքով) կայացած համախմբություն է:
Քաղաքական համակարգը բաղկացած է իշխանություն ունեցող հասարակական կազմակերպություններից (խմբերից):
Քաղաքականհամակարգերիընդհանրությունները
փոխադադարձ կախյալ մասեր
Քաղաքացիական մշակույթ
Կառավարություն
Սահմաններ
Քաղաքացիություն
Տարածք
Հարստություն
Քննարկմանընդհատում (անգլերեն՝ Adjournment debate) — ընթացակարգ, որովավարտվումէօրենսդիրմարմնինիստը: Մեծ Բրիտանիայի Համայնքների ատյանում ամենօրյա նիստն ընդհատվում է հետևյալ առաջարկությամբ. «Ատյանն այժմ ընդհատում է նիստը», որից հետո՝ կես ժամ տևող քննարկման ժամանակ, ատյանի անդամները կարող են ցանկացած հարց բարձրացնել: Կառավարության անդամ չհանդիսացող խպրհրդարանի ամար սա այն հազվադեպ հնարավորություններից մեկն է, երբ նա կարող է քննարկում նախաձեռներլ: Ատյանը կարող է նիստն ընդհատել, եթե անդամներեն անկարգապահ են, կամ ներկաների թիվը քվեակազմ չի ապահովում: Քննարկմանժամանակկարողէարվել ընդհատման առաջարկություն՝ որոշման ընդունումը խանգարելու նպատակով: Եթե կառավարությունը չի պաշտպանում տվյալ որոշումը, ապա ընդհատումը սովորաբար նշանակում է, որ այն չի ընդունվում[1]:
Հանրապետություն
Կառավարման համակարգն իրենից ներկայացնում է տվյալ երկրում իշխանության ձևավորման և ժողովուրդ-իշխանություն փոխհարաբերությունների համակարգ: Ըստ կառավարման համակարգի պետությունները լինում են՝հանրապետություններ,միապետություններ:
Հանրապետություն
Հանրապետական կառավարման համակարգի պարագայում իշխանությունը ձևավորվում է ուղղակի կամ անուղղակի ընտրությունների միջոցով, որի դեպքում ժողովուրդը մասնակցում է իշխանության ձևավորման գործընթացին: Առանձնացվում են հանրապետական կառավարման համակարգի 3 տեսակներ՝
նախագահական,
պառլամենտական,
խառը կամ կիսանախագահական:
Նախագահականկառավարմանհամակարգի դեպքում գործում է երկմանդատ կառավարման համակարգը, երբ և նախագահը, և խորհրդարանը ընտրվում են ժողովրդի կողմից: Այստեղ նախագահը հանդիսանում է պետության գլուխը, ինչպես նաև գործադիր իշխանության ղեկավարը, նրան է վերապահված կառավարության ձևավորման իրավունքը և կառավարությունը իր գործունեության համար ավելի շատ հաշվետու է նախագահի առջև, քան պառլամենտի: Նախագահական հանրապետություններին բնորոշ է օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների անկախ գործակցությունը, ինչ նշանակում է, որ նախագահը իրավունք չունի ցրել պառլամենտը, իսկ պառլամենտը չի կարող անվստահություն հայտնել կառավարությանը, սակայն գոյություն ունեն փոխադարձ վերահսկման և հակակշռման մեխանիզմներ, մասնավորապես, նախագահը կարող է վետո դնել պառլամենտի ընդունած օրենքների վրա, իսկ խորհրդարանը իր հերթին կարող է գործի դնել իմփիչմենթի (aանվստահություն հայտնելու) գործընթացը: Խորհրդարանականհանրապետություններում կառավարության ձևավորման իրավունքը պատկանում է խորհրդարանին: Խորհրդարանական ընտրություններից հետո մեծամասնություն ստացած քաղաքական ուժը կամ մի քանի քաղաքական կուսակցություններ, կոալիցիոն սկզբունքով, ձևավորում են կառավարություն և կառավարությունը իր գործունեության համար հիմնականում հաշվետու է լինում խորհրդարանի առջև: Խորհրդարանական հանրապետություններում կարող է գործել նախագահի պաշտոնը, որը ընտրվում է խորհրդարանի կողմից, որոշակի ժամկետով: Նա հանդիսանում է պետության գլուխը, սակայն նա իրականացնում է զուտ ներկայացուցչական լիազորություններ և օժտված չէ իրական գործադիր լծակներով: Խորհրդարանական հանրապետություններում, որպես կանոն, կառավարությունները ավելի հաճախ են փոփոխության ենթարկվում և կայուն կառավարման տեսանկյունից ավելի խոցելի են, սակայն ներկայացուցչական դեմոկրատիայի ապահովման տեսանկյունից՝ ավելի ընդունելի: Կիսանախագահականկառավարման համակարգերը նույնպես շատ տարածված են: Կիսանախագահական հանրապետությունները բաժանվում են 2 խմբի՝
նախագահական—խորհրդարանական,
խորհրդարանական—նախագահական:
Առաջինիպարագայում նախագահը ավելի մեծ լիազորություններ ունի կառավարության ձևավորման գործընթացում: նա կարող է ձևավորել կառավարություն, նշանակել վարչապետին, իսկ խորհրդարանը արդեն երկրորդ փուլում կառավարության հաստատման ժամանակ կարող է անվստահություն հայտնել կառավարությանը: Այդպիսի կարգ էր գործում ՀՀժում մինչջ սահմանադրական բարեփոխումները՝ 2005թ. նոյեմբերի 27-ին: Սահմանադրության բարեփոխումներով կառավարության ձևավորման գործընթացում խորհրդարանի դերը ավելի մեծացավ: Բարեփոխված սահմանադրությամբ նախագահը վարչապետ է նշանակում խորհրդարանական խումբ-խմբակցությունների հետ խորհրդակցելուց հետո, պատգամավորների մեծամասնության վստահությունը վայելող անձի: Ռուսաստանի Դաշնությունում, որը նույնպես կիսանախագահական հանրապետություն է, վարչապետի թեկնածությունը նախագահը առաջարկում է ՊետԴումային, որն էլ քվեարկում է վարչապետի օգտին:
Ավազակապետություն, գողապետություն, կլեպտոկրատիա (հինհունարեն՝ κλέπτειν կլեպտոս — գողանալև κράτος կրատոս — իշխանություն, բառացիթարգմանաբար` «Գողերիիշխանություն»), քաղաքականհամակարգ, որըկոռուպցիայիևպետականհարստությանվատնմանմիջոցովիշխանությունըծառայեցնումէանձնականկամխմբակայինշահին: Ավազակապետականիշխանություններըհիմնականումլինումենդիկտատուրաներ:
«Կլեպտոկրատիա» տերմինը առաջին անգամ օգտագործել է Պատրիկ Մենեյը, նկարագրելու համար խորհրդային կարգերի վերջին և Ռուսաստանի ելցինյան շրջանի պայմանները:[1] Այս հասկացությունը օգտագործել է նաև գերմանացի պատմաբան և լրագրող Գոց Ալին իր «Հիտլերի ժողովրդապետություն» (գերմ. Hitlers Volksstaat) գրքում:[2]
Հայերեն գողապետություն և ավազակապետություն հասկացությունները առաջին անգամ շրջանառության մեջ է դրել Լևոն Տեր-Պետրոսյանը` նկարագրելով Ռոբերտ Քոչարյանի իշխանական համակարգը, որպես «քաղաքացիների հարստահարման գնով իշխանության բոլոր լծակներին տիրող մարդկանց սահմանափակ խմբի բարօրության ապահովում»:[3] Դասական ավազակապետություններ են համարվում Մոբուտու Սեսե Սոկոյի իշխանությունը Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում, Ֆերդինանտ Մարկոսի Ռեժիմը Ֆիլիպիններում, ևն:
Կլեպտոկրատիատերմինը հետագայում մեծապես ընդլայնվելով` իր մեջ է ընդգրկել նաև ազատական և անարխոկապիտալիստական մեկնաբանություններ, ըստ որի ամեն տեսակ հարկահավաքում «կլեպտոկրատիա» է: Օրինակ Հորստ Վոլֆգանգ Բորգերը գրել է. «Ինքնըստինքյան հասկանալի է, որ այսպիսի գողությունը և թալանը անընդհատ օրինականացվում է: Ուստի կլեպտոկրատիան կարճ և դիպուկ կարելի է սահմանել, որպես քաղաքական շարժառիթով օրինականացված թալան:[4]: Հակառակ սրան` Մենեյը Կլեպտոկրատիայի շարժառիթը չի համարում «քաղաքական», այլ քաղաքականությունը միայն համարում է կառավարության անդամների անօրինանական հարստացման գործիք:
Որպես Ավազակապետության այս երկու իմաստների օրինակ կարելի է համեմատել նավթ արդյունահանող երկու երկրների` Նիգերիան և Նորվեգիան: Նիգերական իշխանության դեպքում ավազակապետություն է` այս բառի նեղ իմաստով, քանի որ երկրի բնակչության մեծամասնությունը անմասն է մնում նավթի արդյունահանումից ստացված շահույթից: Սակայն եթե «Ավազակապետությունը» դիտարկվի զուտ ազատությունների և անարխոկապիտալիստական տեսայնկյունից, ապա այն կարելի է օգտագործել նաև Նորվեգիայի նավթի արդյունաբերության դեպքում, քանի որ նավթից ստված շահույթը ոչ թե ուղղակի կերպով վճարվում է երկրի յուրաքանչյուր բնակչի, այլ մի զգալի մասով ուղղվում է կոմունալ (ընդհանուր օգտագործման) ենթակառուցվածքների զարգացմանը, ինչպես նաև պետական ֆոնդերի միջոցով ապագայի համար պահվում է որպես խնայողություն:
Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ կազմակերպությունը (անգլերեն՝ Transparency International ) 2004թ.-ի դրությամբ հրապարակել է աշխարհի տաս ամենակոռումպացված պետական-քաղաքական գործիչների ցանկը:
Աշխարհագրության խնդիրն է տարածության և ժամանակի մեջ ուսումնասիրել՝
ա) բնությունը, (բնական զոնա, բնական լանդշաֆտ և այլն),
Բ) հասարակությունը, (տնտեսական շրջան, տարաբնակեցման համակարգ և այլն),
գ) բնության, (մարդածին լանդշաֆտ, ջրամբար և այլն):
Ընդհանուր աշխարհագրությունը ձևավորվում և զարգանում է երեք հիմնական ուղղություններով: Առաջինը բնության և հասարակության փոխազդեցության ուսումնասիրման ու վերլուծության ուղին է: Մի կողմից ուսումնասիրվում են հասարակության զարգացման ու տարածքային կազմակերպման վրա բնական միջավայրի ազդեցությունները , մյուս կողմից` բնական միջավայրի վրա հասարակության ազդեցությունները: Երկրորդը բնական և հասարակական երևույթների տարածքային վերլուծության ուղին է: Ուսումնասիրվում են այդ երևույթների տարածքային կազմակերպման ընդհանուր գծերն ու օրինաչափությունները: Երրորդը երկրագրական և տարածաշրջանային վերլուծության ուղին է: Համալիր ուսումնասիրվում են երկրների և տարածաշրջանների բնությունն ու հասարակությունը՝ իրենց բաղադրիչներով:
Աշխարհագրության գիտական հետազոտությունների մեթոդները կարելի է խմբավորել հետևյալ կերպ:
1. Համագիտական մեթոդներ. նկարագրական, մաթեմատիկական, համակարգային և այլն: Կիրառելի են գիտության բոլոր ճյուղերում:
2. Կոնկրետ գիտական մեթոդներ. կիրառվում են գիտության որոշակի ճյուղերում:
Օրինակ՝ բնական աշխարհագրության համար՝ երկրաֆիզիկական, հնէաաշխարհագրական, իսկ հասարակական աշխարհագրության համար` վիճակագրական, տեխնիկատնտեսական մեթոդները:
3. Տեղեկույթի ստացման մեթոդներ. տվյալների հավաքման տեխնիկական միջոցներ ու գործողություններ: Օրինակ՝ լաբորատոր, հեռաչափական դիստանցիոն, դաշտային դիտարկումների, հարցաթերթային հարցումների մեթոդները:
4. Տեղեկույթի էմպիրիկ (փորձային) և տեսական ընդհանրացումների մեթոդներ. դասակարգման, շրջանացման, քարտեզագրման, գնահատման, համեմատական մեթոդները և այլն:
5. Տեղեկույթի մշակման մեթոդներ. տեղեկույթի մշակումը, պահպանումն ու փոխանցումը համակարգիչների օգտագործմամբ:
փոթորկից ծնված- փոթորկածին
աշխարհով սփռված- աշխարհասփյուռ
քաջ և կորովի- խաչակորով
իշխանին վայել- իշխանավայել
խելքը կորցրած- խելակորույս
զենք կրող- զինակիր
Աստանդական- թափառական, պանդուխտ
հանդուգն- համարձակ, խիզախ
առաքինի- պարկեշտ, ազնվաբարո
հավերժ- միշտ, հավետ
հին- վաղեմի, նախկին
Ջրի ցայտերը, ժայռակոփ բարձունքից թրջելով, կազմում էին երփներանգ։
Ժայռակոփ բարձունքից թրջելով՝ ջրի ցայտերը կազմում էին երփներանգ։
Կազմում էին երփներանգ ջրի ցայտերը՝ ժայռակոփ բարձունքից թրջելով։
Լռեյլայն ճեղքելով ամբոխը՝ թագավորը իր պահակախմբով մտան վանք։
Թագավորը իր պահակախմբով, լռեյլայն ճեղքելով ամբոխը, մտան վանք։
Թագավորը իր պահակախմբով մտան վանք՝ լռեյլայն ճեղքելով ամբոխը։
Մերի Հովեյան