Աշոտ Բ Երկաթ (881-884 – 929), Հայոց թագավոր 914 թվականից։ Հաջորդել է հորը՝ Սմբատ Ա Բագրատունուն։ Աշոտ Բ–ի գահակալության սկզբում Հայաստանն ապրում էր ծանր իրավիճակ։ ԱտրպատականիՅուսուֆ ամիրայի զորքը ներխուժել էր Հայաստան և սպառնում էր վերացնել երկրի անկախությունը։ Հայ ժողովուրդը ոտքի ելավ հայրենիքը պաշտպանելու համար։ Իր եղբոր՝ Մուշեղի հետ 910 թվականին դուրս է եկել Յուսուֆ ամիրայի դեմ, Ձկնավաճառի ճակատամարտում գլխավորել հայոց բանակը։ Հոր եղերական մահից հետո մյուս եղբոր՝ Աբասի հետ արաբներից ազատագրեց Հայաստանի մի շարք մասեր։ 915 թվականին Յուսուֆը կրկին ներխուժեց Հայաստան, Աշոտ Բ մեկնեց Բյուզանդիա, բանակցեց Կոստանդին Ծիրանածին կայսեր հետ։ Բյուզանդիան նրան ճանաչեց Հայոց թագավոր և տվեց օգնական զորք։ Աշոտ Բ ծավալեց իր պայքարը բոլոր կենտրոնախույս ուժերի դեմ՝ ձգտելով ստեղծել քաղաքականապես միասնական Հայաստան։ Աշոտ Բ-ի հորեղբոր որդին՝ Աշոտ Շապուհյանը, որ դեռ Սմբատ Ա-ի օրոք հարում էր Յուսուֆին, վերջինիս կողմից 915 թվականին ճանաչվեց որպես Հայոց թագավոր։ Դառնալով Աշոտ Բ-ի հակաթոռը՝ նա պայքար սկսեց օրինական թագավորի դեմ։ Հովհաննես Դրասխանակերտցի կաթողիկոսը փորձ արեց հաշտեցնել նրանց։ Թեև Աշոտ Շապուհյանն ստացավ Վաղարշապատն իր շրջակայքով, բայց չդադարեցրեց պայքարը։ Աշոտ Բ-ի դեմ դուրս եկան նաև ԳուգարքիՇամշուլդե բերդի տերերը։ Ապստամբեց նաև աները՝ Գարդմանի իշխան Սահակ Սևադան։ Աշոտ Բ գերի վերցրեց Սահակ Սևադային ու նրա որդուն և կուրացնել տվեց նրանց։ Նա հարկադրված եղավ պայքարել նաև Ուտիք նահանգի ապստամբ իշխան Ցլիկ Ամրամի և վրաց Գուրգեն իշխանի դեմ։ Աշոտ Բ ստիպված էր քաշվել Սևանա կղզին և այնտեղից կազմակերպել պայքարը։ Սևանի ճակատամարտում նրան հաջողվեց պարտության մատնել Յուսուֆ ամիրայի Բեշիր զորապետին։ Այնուհետև հաղթահարելով ներքին ու արտաքին թշնամիների դիմադրությունները՝ նա վերականգնեց Բագրատունյաց թագավորության սահմանները։ 922 թվականին Աշոտ Բ-ին շնորհվեց «Շահնշահ Հայոց և Վրաց» տիտղոսը։ Աշոտ Շապուհյանը դուրս մղվեց ասպարեզից։ Խիզախության և կորովի համար Աշոտ Բ ստացել է «Երկաթ» մականունը։ 928 թվականին Աշոտ Երկաթը Ատրպատականի ամիրայի հետ դիմակայել են և հետ շպրտել բյուզանդական զորքերին^[1]։

Շատ տարիներ առաջ, անհիշելի ժամանակներում Բրազիլիայի հյուսիսի գյուղերից մեկում ապրում էր յոթնամյա մի տղա Խոսե անունով: Դեռ շատ փոքր հասակում նա կորցրել էր ծնողներին և խնամակալվել ժլատ մորաքրոջ մոտ, որը, շատ փող ունենալով`համարյա ոչինչ չէր ծախսում իր զարմիկի համար:
Խոսեն, որ երբեք չէր իմացել սիրո նշանակությունը, կարծում էր, թե դա կյանքի սովորական ձև է և դրա համար ընդհանրապես չէր անհանգստանում:
Նրանք ապրում էին բավական հարուստ միջավայրում, բայց մորաքույրը տեղական դպրոցի գլխավոր ուսուցչին համոզեց, որ զարմիկի ուսուցման համար գնի միայն մեկ տասներորդ մասը վերցնի, սպառնալով բողոքել պրեֆեկտին, եթե նա չընդունի իր առաջարկը: Գլխավոր ուսուցիչը, համաձայնելուց բացի, ընտրություն չուներ, բայցևայնպես հրահանգեց ուսուցիչներին առիթը բաց չթողնել` վիրավորելու Խոսեին այն հույսով, որ նա իրեն վատ կպահի և տեղիք կտա դպրոցից վտարվելուն:
Խոսեն, որ երբևէ չէր իմացել սիրո նշանակությունը, կարծում էր, թե դա կյանքի սովորական ձև է:
Մոտեցավ ճրագալույցը: Գյուղի հոգևորականն արձակուրդում էր: Աշակերտները պետք է հավաքվեին եկեղեցում` գյուղից քիչ հեռու: Աղջիկներն ու տղաները քայլում էին, և հաշվի չառնելով Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան օրը, խոսում այն մասին, թե ինչ են գտնելու իրենց կոշիկների մոտ հաջորդ օրը. նորօրյա հագուստ, թանկարժեք խաղալիքներ, քաղցրավենիք և հեծանիվներ:
Դա առանձնահատուկ օր էր, այդ իսկ պատճառով աշակերտները լավ էին հագնված, բացի Խոսեից, որը հագել էր ամենօրյա պատառոտված իր սովորական հագուստը և այն նույն` մի քանի համար փոքր ճղճղված սանդալները, որոնք չորս տարեկանում նվիրել էր մորաքույրը, ասելով, որ կստանա նոր զույգ, երբ դառնա տասը տարեկան: Երեխաներից ոմանք նրան հարցրին, թե ինչու է այդքան աղքատ և ասացին, որ ամաչում են այդպիսի շորեր ու կոշիկներ հագնող նման ընկեր ունենալուց:
Քանի որ Խոսեն երբեք չէր իմացել սիրո նշանակությունը, նրան ընդհանրապես չէին անհանգստացնում նրանց հարցերն ու մեկնաբանությունները:
Ինչևէ, երբ երեխաները մտան եկեղեցի, և Խոսեն` լսելով երգեհոնի ձայնը, տեսնելով վառ լույսերը, տոնական հագուստով միաբանությանը, մեկտեղ հավաքված ընտանիքներ, ծնողներ` փաթաթված իրենց երեխաներին, զգաց, որ ամենաաղքատն է նրանցից: Հավաքույթից հետո, մյուսների հետ տուն գնալու փոխարեն, նա նստեց եկեղեցու աստիճանին և լաց եղավ: Եվ քանի որ երբեք չէր զգացել քնքշանք, այդ պահին միայն հասկացավ, որ միայնակ է ու անօգնական` լքված բոլորի կողմից:
Միայն հետո Խոսեն նկատեց իր մոտ նստած փոքրիկ տղային` հավանաբար իր նման ոտաբոբիկ ու աղքատ: Առաջ երբեք չէր տեսել այդ տղային և կարծեց, որ նա պետք է երկար քայլեր` այդտեղ հասնելու համար: Մտածեց. նրա ոտքերը երևի սառած են:
Նրան կտամ իմ սանդալներից մեկը` գոնե ինչ-որ չափով կմեղմացնի ցավը:
Թեև Խոսեն երբեք չէր տեսել քնքշանք, գիտեր տառապանքի գինը և չէր ուզում, որ ուրիշներն էլ տառապեն: Իր սանդալներից մեկը տալով տղային` մյուսով վերադարձավ տուն: Սկզբում մեկ ոտքի վրա էր, հետո` մյուսի, այնպես որ ոտնատակերը շատ չմաշի քարքարոտ ճանապարհին: Տուն հասնելուն պես մորաքույրը նկատեց նրա ոտքի մի սանդալը և ասաց, որ խիստ կպատժվի, եթե մյուս օրը սանդալը չգտնի:
Խոսեն վախով պառկեց քնելու, որովհետև գիտեր, թե ինչպիսին են մորաքրոջ պատիժները: Ամբողջ գիշեր դողաց վախից, և երբ քունը մոտեցել էր, հյուրասենյակում ձայներ լսեց: Մորաքույրը ներխուժեց հյուրասենյակ, փորձելով իմանալ, ինչ է կատարվում:
Դեռևս քնաթաթախ Խոսեն սենյակի կենտրոնում տեսավ այն սանդալը, որ տվել էր փոքրիկ տղային: Այժմ, սակայն, այն շրջապատված էր տաբեր տեսակի խաղալիքներով, հեծանիվներով ու հագուստով: Իսկ հարևանները գոռում-գոչում էին, հայտարարելով, թե իրենց երեխաները թալանված են, որովհետև արթնանալով, իրենց կոշիկների մոտ ոչինչ չեն գտել:
Այստեղ շնչասպառ ներս մտավ այն եկեղեցու հոգևորականը, որտեղ նախորդ օրը տոնակատարությունն էր. եկեղեցու աստիճաններին հայտնվել էր մանուկ Հիսուս` ոսկեզօծ հագուստով և միայն մեկ սանդալով: Տիրեց լռություն, ամեն ոք պատկերացնելով Աստծուն` լուռ աղոթում էր: Մորաքույրը լալիս ու ներողություն էր խնդրում: Իսկ Խոսեի սիրտը լի էր ավյունով և սիրով:

Колибри

Колибри – самая маленькая птичка, из существующих на Земле. И найти её можно только в Америке. Самый крупный вид, гигантский колибри (Patagona gigas) из южноамериканских Анд, достигает величины 22 см. (с ласточку)

Колибри имеет очень красивую, необычную окраску, которая к тому же меняется в зависимости от угла освещения солнечными лучами и от угла зрения, под которым на нее смотришь. И это не единственная особенность этих крошечных птичек. Удивляет и их способность передвигаться в пространстве, они умеют летать и головой вперед и хвостом, могут зависать на одном месте, взлетать почти вертикально и падать почти отвесно, выделывать воздушные петли и планировать. Но что больше всего поражает в колибри, так это их крошечные размеры.

Самый мелкий вид, колибри — карликовая пчелка (Mellisuga minima). Самцы колибри-пчелки, обитающей на Кубе и на о. Пинос, весят 1,6 г, а их длина равна 5,7 см. Половину длины составляют хвост и клюв. Самки несколько крупнее.

Яичко, снесенное колибри, имеет размер с горошину, а весит менее двух миллиграммов. Гнездышко, построенное самой маленькой из колибри, имеет величину половины грецкого ореха.

Интересен и тот факт, что колибри способны впадать в летаргический сон. Днем температура тела колибри составляет 39-40 градусов по Цельсию, а ночью, когда температура окружающего воздуха понижается, птичка впадает в оцепенение, температура ее тела падает до 18 градусов, дыхание становится еле заметным. Таким образом, колибри уменьшает расход энергии. А с наступлением утра и повышением температуры воздуха колибри возвращается к своему обычному состоянию.

Клюв у колибри тонкий и длинный, иногда очень длинный; например, у мечеклювого колибри (Ensifera ensifera) клюв превосходит по длине всю длину птицы (т. е. голову, шею и туловище). Таким образом, этот вид колибри оказывается самой длинноклювой птицей мира.

В целом насчитывается 350 видов колибри, и все они живут не только в тропиках и субтропиках, но и в других климатических зонах, вплоть до Аляски.

Колибри питаются нектаром, который они добывают из цветков. Они могут делать это на лету, повиснув над чашечкой цветка. Эти маленькие «летательные аппараты» делают до 78 взмахов крыльями в секунду.

Շատ տարիներ առաջ, անհիշելի ժամանակներում Բրազիլիայի հյուսիսի գյուղերից մեկում ապրում էր յոթնամյա մի տղա Խոսե անունով: Դեռ շատ փոքր հասակում նա կորցրել էր ծնողներին և խնամակալվել ժլատ մորաքրոջ մոտ, որը, շատ փող ունենալով`համարյա ոչինչ չէր ծախսում իր զարմիկի համար:
Խոսեն, որ երբեք չէր իմացել սիրո նշանակությունը, կարծում էր, թե դա կյանքի սովորական ձև է և դրա համար ընդհանրապես չէր անհանգստանում:
Նրանք ապրում էին բավական հարուստ միջավայրում, բայց մորաքույրը տեղական դպրոցի գլխավոր ուսուցչին համոզեց, որ զարմիկի ուսուցման համար գնի միայն մեկ տասներորդ մասը վերցնի, սպառնալով բողոքել պրեֆեկտին, եթե նա չընդունի իր առաջարկը: Գլխավոր ուսուցիչը, համաձայնելուց բացի, ընտրություն չուներ, բայցևայնպես հրահանգեց ուսուցիչներին առիթը բաց չթողնել` վիրավորելու Խոսեին այն հույսով, որ նա իրեն վատ կպահի և տեղիք կտա դպրոցից վտարվելուն:
Խոսեն, որ երբևէ չէր իմացել սիրո նշանակությունը, կարծում էր, թե դա կյանքի սովորական ձև է:
Մոտեցավ ճրագալույցը: Գյուղի հոգևորականն արձակուրդում էր: Աշակերտները պետք է հավաքվեին եկեղեցում` գյուղից քիչ հեռու: Աղջիկներն ու տղաները քայլում էին, և հաշվի չառնելով Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան օրը, խոսում այն մասին, թե ինչ են գտնելու իրենց կոշիկների մոտ հաջորդ օրը. նորօրյա հագուստ, թանկարժեք խաղալիքներ, քաղցրավենիք և հեծանիվներ:
Դա առանձնահատուկ օր էր, այդ իսկ պատճառով աշակերտները լավ էին հագնված, բացի Խոսեից, որը հագել էր ամենօրյա պատառոտված իր սովորական հագուստը և այն նույն` մի քանի համար փոքր ճղճղված սանդալները, որոնք չորս տարեկանում նվիրել էր մորաքույրը, ասելով, որ կստանա նոր զույգ, երբ դառնա տասը տարեկան: Երեխաներից ոմանք նրան հարցրին, թե ինչու է այդքան աղքատ և ասացին, որ ամաչում են այդպիսի շորեր ու կոշիկներ հագնող նման ընկեր ունենալուց:
Քանի որ Խոսեն երբեք չէր իմացել սիրո նշանակությունը, նրան ընդհանրապես չէին անհանգստացնում նրանց հարցերն ու մեկնաբանությունները:
Ինչևէ, երբ երեխաները մտան եկեղեցի, և Խոսեն` լսելով երգեհոնի ձայնը, տեսնելով վառ լույսերը, տոնական հագուստով միաբանությանը, մեկտեղ հավաքված ընտանիքներ, ծնողներ` փաթաթված իրենց երեխաներին, զգաց, որ ամենաաղքատն է նրանցից: Հավաքույթից հետո, մյուսների հետ տուն գնալու փոխարեն, նա նստեց եկեղեցու աստիճանին և լաց եղավ: Եվ քանի որ երբեք չէր զգացել քնքշանք, այդ պահին միայն հասկացավ, որ միայնակ է ու անօգնական` լքված բոլորի կողմից:
Միայն հետո Խոսեն նկատեց իր մոտ նստած փոքրիկ տղային` հավանաբար իր նման ոտաբոբիկ ու աղքատ: Առաջ երբեք չէր տեսել այդ տղային և կարծեց, որ նա պետք է երկար քայլեր` այդտեղ հասնելու համար: Մտածեց. նրա ոտքերը երևի սառած են:
Նրան կտամ իմ սանդալներից մեկը` գոնե ինչ-որ չափով կմեղմացնի ցավը:
Թեև Խոսեն երբեք չէր տեսել քնքշանք, գիտեր տառապանքի գինը և չէր ուզում, որ ուրիշներն էլ տառապեն: Իր սանդալներից մեկը տալով տղային` մյուսով վերադարձավ տուն: Սկզբում մեկ ոտքի վրա էր, հետո` մյուսի, այնպես որ ոտնատակերը շատ չմաշի քարքարոտ ճանապարհին: Տուն հասնելուն պես մորաքույրը նկատեց նրա ոտքի մի սանդալը և ասաց, որ խիստ կպատժվի, եթե մյուս օրը սանդալը չգտնի:
Խոսեն վախով պառկեց քնելու, որովհետև գիտեր, թե ինչպիսին են մորաքրոջ պատիժները: Ամբողջ գիշեր դողաց վախից, և երբ քունը մոտեցել էր, հյուրասենյակում ձայներ լսեց: Մորաքույրը ներխուժեց հյուրասենյակ, փորձելով իմանալ, ինչ է կատարվում:
Դեռևս քնաթաթախ Խոսեն սենյակի կենտրոնում տեսավ այն սանդալը, որ տվել էր փոքրիկ տղային: Այժմ, սակայն, այն շրջապատված էր տաբեր տեսակի խաղալիքներով, հեծանիվներով ու հագուստով: Իսկ հարևանները գոռում-գոչում էին, հայտարարելով, թե իրենց երեխաները թալանված են, որովհետև արթնանալով, իրենց կոշիկների մոտ ոչինչ չեն գտել:
Այստեղ շնչասպառ ներս մտավ այն եկեղեցու հոգևորականը, որտեղ նախորդ օրը տոնակատարությունն էր. եկեղեցու աստիճաններին հայտնվել էր մանուկ Հիսուս` ոսկեզօծ հագուստով և միայն մեկ սանդալով: Տիրեց լռություն, ամեն ոք պատկերացնելով Աստծուն` լուռ աղոթում էր: Մորաքույրը լալիս ու ներողություն էր խնդրում: Իսկ Խոսեի սիրտը լի էր ավյունով և սիրով:

ՊԱՈԼՈ ԿՈԵԼՅՈ
Պորտուգալերենից թարգմանեց` Կոսրա Մարգարետ Ջալլը
Թարգմանեց` Գարեգին Այվազյանը

1.Տրված ածականները  խմբավորեցե’ք  որակական և հարաբերական  ածականների.

գիշերային, քաղցր, հուզիչ, օձանման, գավառական, պիղծ, հայրական, շիտակ, արդար, անապատային

2.Տրված բառերով կազմեցե’ ք  նախադասություններ` դրանք գործածելով  և’ ածականի, և’ գոյականի  արժեքով.

հսկա, վիրավոր, ազնվական։

Հսկա մարդիկ ոչնչացրել էին ամբողջ քաղաքը։

Հսկաները  ապրում են այլ մոլորակում։

Վիրավոր երեխան չկարողացավ մասնակցել մարաթոնին։

Վիրավորները պառկել էին բուժկետում։

Ազնվական մարդիկ պայքարում էին իրենց հայրենիքի համար։

Ազնվականները քայլեցին շատ երկար։

Ես Հովեյան Մերին եմ։ Սովորում եմ Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալրի քոլեջի 1֊3 կուրսում։Ընտրել եմ հագուստի մոդելավորում բաժինը։ Արդեն 4 ամիս է ինչ հաճախում եմ այս քոլեջ:

Օրը քոլեջում անցնում է ուրախ, քանի որ նախ ամեն առավոտ ընդհանուր պարապմունքի ենք մասնակցում, այդ ժամանակ ամեն օրվա պատասխանատուն ներկայացնում է հետաքրքիր նյութեր, իսկ հետո երգում և պարում ենք։ Մեր ուսուցիչների հետ և ոչ միայն, նաև կազմակերպիչի, տնօրենի հետ մենք շատ ընկերական ենք ու դա ինձ շատ դուր է գալիս։ Նրանց հետ գնում ենք ճամփորդությունների։

Այսքան ժամանակվա ընթացքում գնացել ենք մի քանի ճամփորդությունների։ Մինչ Սեպտեմբերը եռօրյա ճամբար էր կազմակերպվել մեզ համար՝ որտեղ ծանոթացանք ուսումնական պլանի հետ, դասավանդողների, ուսանողնեիի հետ, սովորեցինք շատ պարեր և երգեր։ Բացեցինք բլոգ և հանձնարարեցին գրել «Իմ մասին» շարադրություն։ 

Մինչ քոլեջ հաճախելը, սեպտեմբերի 1֊ը նշում էինք դպրոցում միջոցառումներ կազմակերպելով,իսկ այստեղ մենք՝ ուսուցչական անձնակազմով և ուսանողներով բարձրացանք Արագած լեռը։ Ինձ համար փոքր֊ինչ դժվար էր, քանի որ ես առաջին անգամ էի բարձրանում սար, սակայն օրս անցավ հրաշալի իմ նոր ընկերների հետ միասին։

Սեպտեմբերի 2֊ից սկսեցինք հաճախել դասերի։ Այդ ընթացքում  ճամփորդությունների գնացինք, իսկ արդեն երկրերդ ճամփորդությունը եղավ դեպի ագարակ։ 10.09.19֊ին ընկեր Մարիամը մեզ ուղեկցեց այնտեղ, մենք ծանոթացանք ձիերի հետ, նաև նրանց խնամեցինք։

21.09.2019֊ին կրկին ճամփորդության գնացինք, այս անգամ դեպի Ղալթաղչիի Սուրբ Հովհաննես մատուռ։ Երբ մեր ուսուցիչներից շատերն են գալիս ճամփորդության այնքան ավելի հրաշալի է անցնում մեր օրը։

22.11.2019֊ին գնացինք Դառգետ գարեջրի գործարան։ Օրս ընկերներիս հետ միշտ ուրախ է անցնում։ Մեզ այնտեղ հյուրասիրեցին գարեջուր, ծանոթացանք գործարանի տեխնիկայի հետ։ Մեզ այդ ժամանակ ուղեկցում էր ընկեր Արտակը և ճանապարհին նա շատ հետարքրքիր տեղեկություններ էր պատմում գարեջրի մասին և իր կյանքում տեղի ունեցած դեպքերի մասին։

25.11.2019֊ին գնացինք Մանկավարժական համալսարան։ Կատարեցինք մի շարք փորձեր, զրուցեցինք աստղագիտությունից, քիմիայից, ֆիզիկայից և շատ այլ բաներից։

Այս չորս ամսվա ընթացքում հասցրել ենք թթու դնել, լավաշ թխել, հարիսա պատրաստել։ Այդ ամենն ուղղակի ինձ համար ուրախություն է, քանի որ բացի դասերից նաև ուսանողներին ծանոթացնում են և՛ խոհարարական հմտությունմերի հետ և՛ ավանդությունների հետ։

Այսքանը իմ ճամփորդություններից։

Շաբաթվա մեջ երկու ժամ ունենք ընտրություն, իսկ ես ընտրել եմ կերպարվեստ։ Շաբաթական չորս ժամ ունենք կերպարվեստ ընկեր Թերեզայի մոտ։ Այնտեղ ոչ միայն նկարում ենք այլ պատրաստում ենք զանազան իրեր։ 2-րդ կուրսում արդեն ավելի շատ կլինենք ընկեր Թերեզայի մոտ նաև ընկեր Մերիի։ Ընկեր Թերեզան մեզ հետ զարդարել է ամբողջ քոլեջը։ Հետաքրքիր զարդարանք, խաղալիքներ և տոնածառ։

Մենք նաև ֆիզկուլտորա ունենք, որտեղ որ կարող էինք ընտրել նետաձգություն, հրաձգություն, վոլեյբոլ, բասկետբոլ և այլն։ Ես ընտրել եմ նետաձգություն, և մեզ դասավանդում է ընկեր Գևորգը։

Ամեն ուրբաթ գնում ենք եկեղեցի, նաև մեդիա ուրբաթի։ Անցյալ շաբաթ մեդիա ուրբաթի պատասխանատուն քոլեջն էր և մենք ներկայացրեցինք մեր քոլեջը բարձր պատվով։

Առարկաներց շատ սիրում եմ հասարակագիտությունը, անգլերենը, էկոլոգիան։ Հետաքրքիր բանավեճեր ենք ունենում ընկեր Սամվելի և ընկեր Նելլիի հետ։ Ամեն կիսամյակ քննություն ենք հանձնելու, ու ես դրան լավ պատրաստվել եմ։ 

Երևի թե այսքանով էլ ավարտեմ հաշվետությունը։