ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Նահապետ Քուչակը ծնվել է 14-րդ դարի վերջերին և մահացել  1592 թվականին: Նա  16-րդ դարի բանաստեղծ է: Իր հիշատակարանում Քուչակն ասում է, որ Վանա լճի շրջակայքում գտնվող Խառակոմիս գյուղում: Նրա մասին պահպանվել մի շարք ավանդություններ: Ըստ այդ ավանդություններից մեկի՝ Քուչակը իր բանաստեղծությունների զորությամբ կարողացել է բուժել թուրք սուլթանի տիկնոջը, որի համար սուլթանը կատարել է Քուչակի ցանկությունը. նա Կոստանդապոլսից մինչև Խառակոնիս կառուցում է յոթ կամուրջ, յոթ եկեղեցի և յոթ մզկիթ: Մյուս ավանդության համաձայն՝ 100-ամյա Քուչակը իր համագյուղացիներին կանչում է գյուղի եկեղեցու մոտ, ապա բարձրանում եկեղեցու կատարը, ասում, որ իրեն ցած է նետելու գմբեթից, որտեղ ընկնի, այնտեղ էլ իրեն թաղեն: Գյուղացիները կարծում են, թե Քուչակը կատակ է անում, բայց նա իրեն նետում է ու մեռնում: Գյուղացիները կատարում են նրա վերջին ցանկաությունը.թաղում են նրան եկեղեցու պատի տակ: Նահապետ Քուչակը գրել է բանաստեղծություններ, որոնք  կոչվում են հայրեններ: Հայերենը չորս տողանի բանաստեղծություն է, որի յուրաքաչյուր տողը կազմված է 15 վանկից: Դրանք առանձնանում են 7-8 բաժանումով:

Էրնեկ ես անո´ր կու տամ,
որ առեր իւր եարն է փախեր,
Ոնց որ ըզկամուրջն անցեր,
ջուրն ելեր, զկամուրջն է տարեր.
Ձընիկ — եղեմնիկ եկեր,
զոտվընուն հետքն է կորուսեր.
Առեր, ի պաղչան մըտեր,
ցորեկով զդընչիկն է պագեր:

1.Փակագծում տրված  բառերից ընտրի՛ր ճիշտը:

Արտակն  ու Անահիտը աշտարակից նայում էին ծովն ու ծովեզերքը:

Թռչունների երամը  ուրախ ծլվլում էր երկնքում:

Աշխենը թախիծով  թոթվեց ուսը և արագ հեռացավ:

Նրա ակնարկները  վերաբերվում էին  իրենց գաղտնի բանակցություններին:

Սիրանուշը  շաբաթ օրը իրենց ամառանոցում  աշխատակիցների համար  հրավերք էր կազմակերպել:

Ծեր գուսանը ներս մտավ և  բամբիռը դրեց  սեղանին:

Մանանեխի թեյը հանգստացնում է նյարդերը:

Այսօր տղաներին հազվադեպ կտեսնես բակում խաղալիս:

Վաղնջական ժամանակներից մարդը մեղանչեց և արժանացավ Աստծո զայրույթին:

Այս տարի  մեր գյուղում այգեբացը սկսվեց ապրիլի սկզբներին:

Նա շատ  թյուր կարծիք ունի սեփական ընկերոջ մասին:

 

2.Էլեկտրոնային բառարանից օգտվելով՝ գրիր հետևյալ բառերի բացատրությունը:

Մատռվակ-խմիչքեղենըտնօրինող, լցնող ու խմողներին մատուցող սպասավոր

գինարբուք-Կերուխում, խրախճանք, խնջույք:

գարշապար- Ոտքի կրունկ,

շեղջ-Կույտ, դեզ, կուտակ

ապաշխարանք-մեղքը քավելու համար սահմանված պատիժը՝ տույժը

սպրդել- խցկվել և վրիպել

ձետ-կենդանիների մազոտ պոչ

մաճկալ-գյուղացի

պախուրց-սանձ, երասանակ

աշխետ-դեղնավուն կարմիր գույնով,այդ գույնի ձի

մտրուկ-ձիու արու քուռակ

վտիտ- թուլակազմ, նիհար

գավազան-ձեռնափայտ, ցուպ, մահակ

տրցակ- կապոց, փունջ

տաղտուկ-ձանձրույթ

դրվատել-գովել,գովաբանել:

 

Урок первый

Классная работа

Употребление союза чтобы стр. 13-14 из рабочей тетради.

Текст для чтения.

__________________________________________

Урок второй

А.П. Чехов
»Клевета»

Упражнения к тексту «Клевета» стр. 78

_____________________________________________________ 

Классная работа

Чтение

• Местоимения ОН, ОНА, ОНО употребляются с н после предлогов, например:
  горжусь им, ей, НО вместе с ним, с ней. 
• В словах ЕГО/НЕГО пишется «г», а произносится «в».
• идти к (ты)______
  приглашать (вы)____________
  говорить обо (я)_______
  слушать (она)______
  управлять (вы)_________
  любить (она)_______________
  думает о (мы)_________
  пойти к (они)______
  ругать (они)_____
  помочь (мы)_________
  учить (мы)__________
• Поставить местоимения в нужном падеже. Горжусь ( она) ………., посмотрел на ( они)………, подошёл к ( он ) ………, позвонил ( она ) ………., помогал ( они) ………., спросил про ( он )……….., люблю ( он )…………, поздоровался с ( он ) …………….. хвалил ( она )……! второе задание. Ответить на вопросы местоимениями. Перенесли к кому? ……….., Беспокоились о ком?………., Обиделись на кого?………..!

Домашняя работа 

Прочитайте текст.

1. Напишите рассказ «Это я!».

План:

1)    Как вас зовут, кто вы?

2)    Где вы живёте?

3)    Вы учитесь? Где вы учитесь?

4)    Кто ваши родители, где они работают?

5)    Что вы любите делать?

6)    Что вы не любите делать?

7)    Что вы обычно делаете по субботам и воскресеньям?

8)    Кто ваши друзья?

10) Какие они? Как их зовут?

12) Как называется ваше любимое место в городе?

13) Как называется ваш любимый фильм?

14) Как называется ваша любимая книга?

15) О чём вы мечтаете?

стр. 13-14,Упр.

Опубликовано 15.10.2019

Իմ կարճատև կյանքի ընթացքում հասցրել եմ բազմիցս անգամներ մտածել թե ինչ է ազատությունը: Ինձ թվում է, որ ազատությունը իրավուքնի հետ կապված է: Եթե ասում են այս ինչ վայրում դու ազատ ես դա դեռ չի նշանակում, որ պետք է ցանկացած բան անել: Չէ որ շրջապատին ու նրա կարծիքն արհամարհելը, վիրավորական արտահայտություններ թույլ տալը, դիմացինի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքը, բարոյական ու քաղաքավարության նորմերին հակասող վարքագիծը ազատության նորմերից վեր է: Քո իրավունքն է անել այն ինչ ցանկանում ես, սակայն չի կարելի անցնել սահմանները: Ես ազատ կլինեմ, եթե լինեմ երջանիկ, ես երջանիկ կլինեմ, եթե կարողանամ իրագործել մտքիս դրած ամեն լավ բան, ես դրանք կիրագործեմ, եթե ունենամ բավական շատ ժամանակ, իսկ իմ մտքին դրած շատ բաներ կան: Միգուցե նաև ես ինձ ազատ կզգամ, երբ կարողանամ երջանկացնել դիմացինիս:

Սովորաբար, սննդային թունավորումներն առաջացնում են սրտխառնոցի, փսխումի և լուծի համադրություն, իսկ երբեմն էլ կարող է ուղեկցվել ավելի լուրջ ախտանիշներով։
Մանրէական սննդային թունավորումներ․ որովայնային ցավերը, փորլուծությունը, փսխումը կարող են արդեն սկսվել անորակ սնունդ օգտագործելուց մեկ ժամ հետո։

Վիրուսային սննդային թունավորում․  սրտխառնոցը, փորացավերը, գլխացավերը, դողէրոցքը և սարսուռը սկսվում են վարակված սննունդն օգտագործելուց 12-48 ժամ հետո։
Սննդային քիմիական թունավորում․փսխումը, փորլուծությունը, քրտնելը, գլխապտույտը, ակնախնձորում ճնշման զգացողությունը, բարձր թքարտադրությունը, գիտակցության խառնաշփոթը և որովայնային ցավերը սկսվում են վարակված սնունդն օգտագործելուց 30 րոպե հետո։

Բոտուլիզմ․ Տեսողության կամ խոսքի մասնակի կորուստ, մկանային թուլություն, կուլ տալու դժվարություն, չորություն բերանում, մկանների կաթված, որն սկսվում է գլխից և տարածվում մարմնով, և փսխում։

Ինչպե՞ս օգնել թունավորման դեպքում
«Առաջին հերթին պետք է հիվանդին մեծ քանակությամբ ջուր խմեցնել, որպեսզի նա կարողանա փսխել։ Հարկավոր է նաև խմել մեծ քանակությամբ սորբետ, օրինակ ակտիվացված ածուխ (10 կգ քաշին՝ 1 հաբ)։ Եթե առողջական վիճակը չի բարելավվում, ապա անհրաժեշտ է խորհրդակցել բժշկի հետ, քանի որ հայտնի չէ, թե ինչպիսի հնարավոր բարդություններ կարող են առաջանալ ապագայում », — ասում է բժիշկ Տատյանա Պասիկովսկայան։
Հիվանդին հեղուկ տալիս ավելի լավ է օգտագործել մարգանցովկայի թույլ լուծույթ կամ, մաքուր՝ փոքր ինչ աղի լուծույթ։ Հակավոր է խմել ավելի քան մեկ լիտր ջուր, որից հետո մատերով լեզվի արմատին սեցմելու միջոցով հարկավոր է սրտխառնոց առաջացնել։ Կրկնել այնքան, մինչև ստամոքսից մաքուր ջուր թափվի։ Ստամոքսը լվանալուց հետո անհրաժեշտ է տուժածին տալ աբսորբացնող միջոց։ Այն իր մեջ է ներծծում թունավոր մասնիկները և օգնում է նրանց դուրս գալ օրգանիզմից։ կարելի է նաև մաքրող հոգնա անել։
Արյան մեջ անցած թույներն հեռացնելու համար անհրաժեշտ է հաճախակի և քիչ-քիչ ջուր խմել, իսկ ավելի լավ է, չգազավորված հանքային ջուր։ Օրգանիզմին կորցրած հավասարակշռությունը վերականգնելու համար կարող են օգնել ռեգիդրոնը կամ հումանա-էլեկտրոլիտը։ Եթե կատարված միջոցառումները չեն օգնում, ապա անհապաղ բժիշկ կանչեք։

Նաև անմիջապես բժիշկ կանչեք, եթե․
• Դուք ճանաչեցիք բոտուլիզմի ախտանշաններ, այնպիսին, ինչպիսին են խոսելու կամ տեսողության կորուստը, մկանային թուլությունը, կուլ տալու դժվարությունը, բերանում չորությունը, մկանային կաթվածը և սրտխառնոցը։
• Դուք ճանաչեցիք սննդի քիմիական թունավորման ախտանիշներ․ փսխում, փորլուծություն, քրտնարտադրություն, գլխապտույտ, ակնախնձորում ճնշման զգացողություն, թքարտադռություն, գիտակցության խառնաշփոթ և որովայնային ցավեր։
•եթե կասկած կա, որ թունավորումը սունկից է
•Փսխելը և դիարեյան լուրջ բնույթ ունի և շարունակվում է երկու օրից ավել
• Տուժողը երեխա է, մեժահասակ կամ թույլ իմունիտետով մարդ։

Սննդային թունավորումը կանխող միջոցառումներ

• Համոզվեք, որ կենդանական ծագում ունեցող սնունդը համապատասխան ջերմային մշակում է անցել

• Մի կերեք լավ չեփված միս և թերխաշ ձու։ Գնելուց առաջ ստուգեք մսի պահպանման ժամկետը։

• Հետևեք, որ կերակրատեսակը պատրաստելիս հում մսի, հավի կամ ձվի մասնիկները չընկնեն այլ սննդամթերքի վրա։

• Ձուն, միսը, ծովամթերքները Կամ կաթը երկար ժամանակ մի թողեք սենյակային ջերմաստիճանում։

• Հում միս, ծովամթերք, թռչնամիս մշակելուց հետո ձեռքերը, կտրատելու տախտակը և դանակները լվացեք տաք ջրում՝ հակամիկրոբային միջոցներով։

• Խուսափեք օգտագործել չպաստերիզացված կաթ կամ դրանից պատրաստված կաթնամթերքներ։

• Հում բանջարեղենն ու մրգերը օգտագործելուց առաջ լավ լվացեք։.

•Խմեք միայն պաստերիզացված հյութեր և ուշադրությունդարձրեք պահպանման ժամկետին։

• Կենդանիներ հետ շփվելուց հետո ձեռքերն օճառով լվացեք

Լյուսի տատիս իմացած հեքիաթներին վերջ չկար: Ահա դրանցից մեկը, որն ապացուցում է, թե հուսահատությունը պարզապես անհեթեթություն է: Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը կանգնեցնում է նրան և հարցնում.
–Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել:
–Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:
–Ի՞ն չ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը:
–Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ:
Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան:
–Ասում է, – սիրելի ընկերս, – մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու:
Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել:
Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է. – Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք:
–Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա:
–Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է:
Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել:
Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը լռում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:
Հյուսնը հառաչում է.
–Այժմ գնում եմ մեռնելու:
Եվ բացում է դուռը:
–Հյուսն, – ասում են հյուրերը, – թագավորը մեռել է:
Նրա համար դագաղ սարքիր:

Իմ քեռի Արամը, պարզաբանելու համար մարդկային տարօրինակ, քմահաճ բնավորությունները, մի պատմություն էր անում ջահել թագավորի ու խելացի երիտասարդի մասին։

Այս թագավորը իր օրն անցկացնում էր մարդկանց զանազան անհեթեթ հանձնարարություններ տալով ու կարծում էր, թե իր նման խելոքը չկա, մինչդեռ նրա երիտասարդ խորհրդականներից մեկը շատ ավելի խելամիտ էր, քան թե թագավորն իր բոլոր պապերով հանդերձ։

Մի երեկո այս ծալը պակաս թագավորն ասում է.

— Առավոտ լույսը դեռ չբացված ինձ շտապ հայտնեք, թե քանի կույր կա այս քաղաքում։

— Եղավ,- հոգոց անելով ասում է խորհրդականը ու գնում է մտածելու այս անհեթեթ հանձնարարության վրա։

Նա փորձառու հաշվապահներից մեկին ձի է նստեցնում, գրիչն ու հաշվեմատյանը նրա ձեռքը տալիս ու պատվիրում է շրջել քաղաքում, ցուցակագրել բոլոր այն կույրերի անունները, ովքեր կմոտենան իրենց, իսկ ինքը ձիու թամբից ծառի մի մեծ ճյուղ կապելով, գնում է հաշվապահի ետևից։

Նրանք շրջում են քաղաքի փողոցներում՝ հսկայական փոշեամպ բարձրացնելով։

Որոշ ժամանակ անց մի մարդ, վեր նայելով, բղավում է.

-Այ մարդ, էս ի՞նչ ես անում։

Եվ խորհրդատուն ասում է հաշվապահին.

— Այս մարդը կույր է, հաշվապահ։ Սկսիր ցուցակագրել։

Իսկ ուրիշ փողոցով անցնելիս մի տիկին գլուխը հանում է պատուհանից, հարցնում.

— Երիտասարդ, այդ ի՞նչ եք անում։

Խորհրդատուն հաշվապահին պատվիրում է շարունակել կույրերի ցուցակագրումը։

Իսկ առավոտյան պարզվում է, որ քաղաքի բոլոր բնակիչները կույր են։ Հետո խորհրդատուն ու հաշվապահը իրենց ձիերի գլուխները դարձնում են պալատի շուրջ փռված այգիների կողմը։ Թագավորը դուրս է գալիս պատշգամբ, նայում է ներքև ու բղավում.

— Այ մարդ, էս ի՞նչ ես անում։

Խորհրդատուն իսկույն թեքվում է հաշվապահի կողմն ու ասում.

— Հաշվապահ, մեր ցուցակը լրացավ։ Գրիր՝ էդ շան որդի թագավորը նույնպես կույր է։

1.Գտնել եռյակ հոմանիշները:

1.Կանխավ —  նախապես —  վաղօրոք

Կծծի — ժլատ —  գծուծ

Կշշտամբել — հանդիմանել — նախատել

Ծործոր — խորխորատ — ծերպ

Խոկալ — խորհել — մտորել

 

2.Օղակել — շրջապատել — պաշարել 

Աջակցել -օժանդակել  — օգնել   

Խայտառակել — անարգել — անվանարկել

Ոգևորել — քաջալերել — խրախուսել

Հղել — առաքել — ուղարկել

2.Գրել տրված բառերի նույնարմատ հականիշները:

Համախոհ-Հակխոհ

Ծանրաշարժ-Թեթևաշարժ

Շատակեր-Քչակեր

Գեղանի-Տգեղ

Ամրակազմ-Թուլակազմ

Շնորհալի-Անշնորհ

Հնաոճ-Նորաոճ

Հաճելի-Տհաճ